Dierenleed (deel 1)

Met stijgende verbazing kijk ik Nova. De dierentuindirecteur legt zonder bikken of blozen uit dat de vrouw die door gorilla Bokito werd aangevallen, dat eigenlijk aan zichzelf te wijten heeft. Ze had bij haar bezoeken de zilverrug recht aangekeken en had het ontbloten van zijn tanden uitgelegd als lachen. Maar de directeur wist te vertellen (geruggensteund door ‘s werelds beste primatoloog) dat dit zeer bedreigende signalen voor de mensaap waren geweest en dat het logisch was dat de gorilla over de gracht sprong om verhaal te halen. Andere omstanders had hij geen haar gekrenkt, zo legde de directeur uit. Als ondersteunend bewijs voor zijn betoog kwamen nog wat YouTube-opnamen voorbij.

Kortom, een onwetende bezoekster die onbedoeld beesten uitdaagt moet niet zeuren als zij klappen krijgt. Wie de bal kaatst kan hem terugverwachten, zo is zijn standpunt.

En natuurlijk heeft hij gelijk. Als je naar het Dolfinarium in Harderwijk gaat moet je er niet van opkijken dat je wordt aangevallen door dolfijnen. Zij weten namelijk sinds kort dat de mens verantwoordelijk is voor het uitsterven van hun lievelingsmaaltje, de haring. En het is toch logisch dat ze hun wrok daarover op bezoekers verhalen. Kan de directie van het Dolfinarium niets aan doen, want zij kunnen toch niet verantwoordelijk worden gehouden voor de mondiale overbevissing. Toch?

En in het dierenpark Emmen zou je kunnen worden platgetrapt door de olifanten. Zijn namelijk nog steeds boos op wat Prins Bernard hun soortgenoten in het verleden heeft aangedaan. Dus zouden ze hun frustratie bot kunnen vieren op zijn onderdanen. Is toch ook niet een zaak van de directeur van het Emmer Dierenpark. Hij is immers niet verantwoordelijk voor het koninklijke jachtgedrag! Toch?

Dus niet! Maar het is een teken des tijd. Steeds vaker valt het me op dat mensen op verantwoordelijke posities weglopen voor dat wat hun belangrijkste taak is: verantwoordelijkheid nemen! Met draaikonterij, hele en halve waarheden proberen bestuurders steeds vaker hun hachje te redden. Het gedrag van de dierentuindirecteur past in deze trend. Hij is als enige verantwoordelijk voor de veiligheid van zijn gasten. En duizend dingen had hij kunnen en moeten doen om zo’n drama te voorkomen. Een bredere gracht. Waarschuwingsborden voor bezoekers om mensapen niet uit te dagen. Spiegelglas in het verblijf, zodat de bezoekers wel aapjes kunnen kijken, maar niet andersom. En ga zo maar door.

Maar boven alles had hij verantwoordelijkheid moeten nemen toen het mis ging. Hij had spijt moeten betuigen aan de vrouw en haar familie, had aansprakelijkheid moeten aanvaarden voor haar letsel en schade en had moeten laten zien hoe de eindverantwoordelijke van Blijdorp zich gedraagt in tijden van crisis.

Ik ken de directeur nog uit een andere crisis. De MKZ-crisis. Want toen mond- en klauwzeer door ons land raasde, schreeuwde hij moord en brand om zijn dierentuindieren tegen ruiming te behoeden. In de media voerde hij het hoogste woord over de verantwoordelijkheid van minister Veerman om Blijdorps unieke dierenverzameling te beschermen tegen een eventuele ruiming. Tegen de wet in. Gelukkig kwam het niet zo ver, maar ik weet dat Veerman geen uitzondering had gemaakt. Voor hem was elk dier, of het nou een hobbyschaap of een Indische olifant betrof, voor de wet gelijk.

Veerman nam zijn verantwoordelijkheid, hoe hartverscheurend de gevolgen ook zouden zijn geweest. Zou de directeur ook moeten doen.

Wat mij betreft is het dus finito met de baas van Bokito!

Roeland Wessels is oud-senioradviseur van Schuttelaar & Partners en dierenarts