Natuur- en milieubeweging, contraproductief

‘Stadszicht’, een bloeiend boerenbedrijf aan de rand van het Naardermeer krijgt ongeveer 50% van haar inkomsten uit verkoop aan huis via een goed voorziene verkoopruimte. Stadszicht moet van Natuurmonumenten weg. Het bedrijf zit de plannen voor een moeras in de weg. Het gezin dat Stadszicht runt heeft ongeveer 40 tot 50 vlees- en melkkoeien, zo’n 50 kippen en ongeveer 20 schapen en lammeren. Ze slachten zelf en maken ook melkproducten.

De samenwerkende natuur- en milieuorganisaties in Zuid-Holland, Consept genaamd, hebben een studie geschreven ‘Met het groene hart op de juiste plaats’. Er staat niets in over de noodzaak de unieke melkveehouderijen in de veenweide gebieden te behouden en welke maatregelen hiervoor moeten worden genomen. Terwijl het veenweidegebied in feite door de veenboeren en hun koeien gemaakt is en jarenlang in stand is gehouden. Bram van de Vlugt van Gras en Wolken concludeert dan ook dat de milieubeweging de veenweide boeren kapot maakt.

In een radio-advertentie van ‘Wakker Dier’ schalt de stem van Ivo de Wijs door de ruimte. Hij zegt dat door de ongeoorloofde invloed van boeren op het besluitvorming proces in de Tweede Kamer, de milieuproblemen alleen maar toenemen. “Het lijkt wel de boerenpartij”.

De stemmingmakerij tegen boeren van de kant van de milieu- en natuurbeweging neemt nog steeds toe, hoewel vergeleken met twintig jaar geleden de situatie totaal is veranderd. De milieu eisen die boeren nu worden opgelegd zijn aanzienlijk en vergeleken met andere sectoren extreem hoog. Bovendien is het bekend dat veel boeren juist wel aan dierenwelzijn en milieu- en consumentvriendelijk ondernemen doen. De kritiek uit de jaren tachtig heeft een immense invloed gehad. Maar de boeren die juist het meest hun koers hebben verlegd, worden tegenwoordig ook het meest bedreigd in hun voortbestaan. Het water staat ze aan de lippen, ze houden het maar net vol. Vooral de boeren die aan huis verkopen en die dus naast het diervriendelijke en milieuvriendelijke boeren ook nog eens de kloof tussen consumenten en producenten willen overbruggen, leggen het loodje.

Wat de huidige natuur- en milieu beweging doet, dezelfde kritiek op alle boeren uitoefenen als twintig jaar geleden, is volkomen contraproductief en werkt de bevordering van intensief boeren in de hand. Immers de grote, financieel draagkrachtige boeren houden het wel vol, desnoods gaan ze intensief boeren in Oost-Europa. Maar de extensieve, ambachtelijke boeren die aan huis verkopen, leggen het loodje mede dankzij de natuur en milieubeweging. Over tien jaar zijn er geen extensieve boeren meer in Nederland en komt alle melk van Campina en al het vlees van Sovion. We hebben dan enerzijds vrije natuur en anderzijds flink wat intensieve boerenbedrijven, maar alle andere vormen van boeren daartussen zijn verdwenen. De ongenuanceerde campagnes van de natuur- en milieubeweging en de totale verwaarlozing van de extensieve producerende boeren in hun plannen betekent de genadeslag voor hen.

Michiel Korthals is hoogleraar Toegepaste Filosofie bij Wageningen Universiteit en Research Center.