Inspraak Nieuwe Stijl

Ik kom uit een kruideniersgezin en werd als kind geacht mee te helpen. ‘Meters maken, het geld groeit niet op de rug, kom op, aanpakken!’ Voor je twaalfde word je gevormd, dus ondanks een lange en uiterst relaxte studententijd, heeft dit credo zich permanent in mijn onderbewuste genesteld. Dat uit zich bij mij in een vrij heftige dadendrang. Reflectie over en voor klanten wil nog wel lukken, voor mezelf neem ik te weinig tijd. Niet verwonderlijk dus dat ik me behoorlijk kan ergeren over het gecirkel en gepolder van de BV Nederland.

Een beetje infrastructureel besluit kost tientallen jaren en tal van onderwerpen raken zo verstrikt in het overlegmoeras dat ze er nooit meer uitkomen. Tijdens bozige momenten is er dan ook de neiging om tal van overlegorganen te schrappen, te beginnen met de Eerste Kamer, de Provincies en de stadsdeelraden. Overigens geldt dit niet alleen jegens de overheid. In sommige bedrijven, delen van de wetenschappelijke wereld en de not-for-profit sector, kan ook aan helder- en doelmatigheid worden gewonnen. “Snelheid, Schuttelaar, dat is één van de kernthema’s van mijn businessplan voor 2007”, aldus Ton Winkelman in een recent overleg. Zie daar mijn ambivalente gevoel over ‘Inspraak Nieuwe Stijl’.

Enerzijds bevreesd voor nog meer gepolder en tijdvretende procedures. Maar daar tegenover staan, ik geef het toe, interessante voordelen. Door burgers te betrekken in de voorfase van probleemoplossingen geef je ze echt de kans in te spreken. Mee te bouwen aan een goed ontwerp. Hun kennis en inzicht te benutten. En daardoor als overheid te bouwen aan draagvlak voor uitvoering. Door consumenten beter en vroegtijdig te betrekken bij productontwikkeling, krijg je een betere aansluiting met wensen en behoeften. Dus niet alleen een marktonderzoekje om het productontwerp te testen. Nee, in dialoog ontwerpen. Fysiek of online. Tailormade per doelgroep.

Maar wel binnen de context van een duidelijke visie op het vraagstuk van overheid of bedrijf. Want het is natuurlijk onzinnig en uiterst ondoelmatig de hele beleidsverantwoordelijkheid over de schutting te werpen onder het mom van dialoog of interactieve beleidsvorming. Iets wat ik overigens dagelijks om me heen zie gebeuren.
Want zo stelde Henry Ford reeds 100 jaar terug: ‘Als ik me enkel gericht had op de ideeën van consumenten over beter vervoer, dan hadden we nu snellere paarden gehad’.

Kortom, in een tijd waarin burgers, consumenten en patiënten met een paar avondjes kennis googelen elke ambtenaar, fabrikant of arts te woord kunnen staan, lijkt me dat er kansen zijn voor Inspraak Nieuwe Stijl. Ik zou zeggen onder de voorwaarde dat we een streep halen door de vele procedures waarbij inspraak puur voor de bühne is. Laten we die burger dan echt serieus nemen.

Marcel Schuttelaar