Knokken voor de natuur

Ik heb altijd wat ambivalent gestaan tegenover natuurbescherming. Als stadskind in Zwolle zagen wij de stadsplantsoenen altijd als onze speelruimte. Bedoeld om te voetballen, riddertje te spelen, voor een fietscross en al die andere zaken die toen populair waren. De plaatselijke boswachters dachten daar heel anders over. Dus werd het spelplezier stelselmatig verhoogd door de mogelijke interventie van de mannen in hun bruine pakken. Als rietzeilende puber merkte ik dat de mooiste stukjes Noordwest Overijssel afgesloten waren. Een boom over de sloot met een bordje van Natuurmonumenten maakte duidelijk dat daar een gebied lag dat met rust gelaten moest worden. Tijdens de studie in Wageningen werd de ambivalentie nog wat scherper. Hele kuddes biologen gingen naar ‘de verboden plassen in Noordwest Overijssel’, waar ik dus niet mocht komen. Om trilvenen of iets dergelijks te bekijken.

Al zeilende op groter water kwam ik later vooral hetzelfde tegen. Het droogvalverbod op de Wadden, het afsluiten van de Oliegeul in de Oosterschelde waardoor het leukste rondje niet meer te varen was. Kortom, er bleef iets knagen. De afgelopen 10 jaar is dat gevoel niet veel beter geworden. Enerzijds is het natuurlijk fantastisch dat de mooiste stukken natuur in Nederland bewaard zijn gebleven. Zonder optreden van de natuurbeschermingswereld waren die mooie plekken nu in handen geweest van projectontwikkelaars en volgebouwd met villa’s. Anderzijds, wat is er nu beter voor de natuur dan wanneer je die als (stads) mens zelf kunt ervaren? Zo’n 10 maanden per jaar vaart er nauwelijks een toerist rond op de Wadden, dus waarom zou je die enkele bootjes hinderen? Als ik moet kiezen tussen de bescherming van enkele soorten planten en de menselijke beleving, tussen boeren of onder water zetten, vissen of het voorzorgsbeginsel…

Ik weet het, ‘t gaat niet goed met de natuur. De biodiversiteit staat fors onder druk. Realisatie van de ecologische hoofdstructuur is dringende noodzaak. Maar het gaat vooral niet goed met de relatie burger — natuur(beweging). Miljoenen mensen zijn lid van een natuurbeschermingsorganisatie, maar miljoenen voelen zich ook buitengesloten, ‘onteigend’, begrijpen taal noch spelregels van de natuurwereld. Het lijkt een aardige opgave deze werelden bij elkaar te brengen in het belang van dezelfde natuur. Want als je als burger de stilte van de zonsondergang boven een leeggelopen Waddenzee hebt ervaren, begrijp je dat de aarde leeft.

Marcel Schuttelaar

Woensdag 22 april 2009 staat het Maatschappelijk Café in het teken van Knokken voor de natuur.