Milieu echt op de agenda

Afgelopen weekend weer genoten van de special van de Volkskrant. Een uitgebreid interview met Pieter van Geel. Een CDA kroonprins die “niet verder kwam dan het staatssecretariaat van Milieu”. De eerste jaren volledig verketterd door natuurlijke bondgenoten als Stichting Natuur en Milieu en Vereniging Milieudefensie. Het moet gezegd, het was ook een weinig spectaculaire start voor het milieubeleid binnen het kabinet Balkenende. Maar samen met DG Hans van der Vlist is er in 3 ½ jaar het nodige gebeurd. Milieu telt weer mee. Luchtkwaliteit, klimaat, duurzame energie, biofuels, de Waddenzee: onderwerpen die zich in warme belangstelling mogen verheugen. Het accent van het milieuprobleem is overigens mondiaal. In de woorden van Van Geel: “het nationale milieuvraagstuk lossen we de komende 10 jaar wel op. Daar hebben we al zo veel bereikt. Internationaal ben ik somberder. Je ziet overal hoe snel het mondiale ecosysteem geplunderd wordt.”

Het is knap en terecht dat milieu van non-item voor de start van Balkenende 2 weer tot belangrijk issue is bestempeld. Een voorbeeld. Als we de gezondheid van burgers serieus nemen, moet de luchtkwaliteit in bijvoorbeeld binnensteden zo snel mogelijk omhoog. Het is prehisorisch te zien hoe walmende taxi’s, bussen en vrachtwagens zich door drukke binnensteden wurmen. Een zwarte aanslag op mensen en gebouwen achterlatend. Zelfs in een stad als Den Haag is het opvallend hoeveel prettiger – lees schoner – de lucht in mijn buurtje bij zee is vergeleken met die rondom het kantoor in de binnenstad. En al loopt het niet zo soepel met de introductie van roetfilters, die walmende diesels hebben hun langste tijd gehad.

Op mondiaal niveau is Van Geel terecht bezorgd over het broeikaseffect. Ook al ben ik als hartstochtelijk waddenzeiler blij met wat warmere zomers, duidelijk is dat dit probleem volledig ontspoort. Het wil zelfs in West-Europa niet erg lukken met energiebesparing en het terugdringen van de CO₂ emissie. Auto’s krijgen zuiniger motoren, maar omdat ze zwaarder worden (veiligheid en meer comfort) en we meer rijden is het netto effect negatief. En zo gaat het ongeveer met al het consumentengedrag, overigens overal op de wereld.

Vandaar dat Van Geel weer aan kernenergie denkt. Een centrale erbij in Dodewaard. Ik heb er zo’n 25 jaar geleden twee keer gebivakkeerd. Tezamen met meer dan duizend actievoerders, agenten en localo’s. Regen en traangas trotserend probeerden we op geweldloze wijze aan te tonen hoe groot de risico’s van kernenergie zijn. Harrisburg en Tsjernobyl bevestigden enkele jaren later onze bange vermoedens. Voor twee decennia een einde aan de bouw van kerncentrales. De vraag over sluiting stond centraal. Van Geel is er terecht trots op dat de discussie over Borssele verstandig is afgerond. Resultaat: een typisch Nederlandse package deal. Langer open en van het bespaarde geld wordt een paar honderd miljoen voor duurzame energie bestempeld. De hernieuwende discussie over de inzet van kernenergie is tekenend voor de echte milieuwinst die Van Geel en Van der Vlist bereikt hebben. Er is afstand genomen van het normatieve milieudenken. Voor- en nadelen worden besproken, gewogen en keuzen gemaakt. Dat lijkt normaal, maar in de normatieve wereld van het milieu kon alleen al het stellen van de – verkeerde – vraag het begin van excommunicatie inluiden. Alleen een onbevooroordeelde, open discussie brengt het milieuvraagstuk echt terug op de agenda. In die zin belooft het debat over kernenergie uiterst interessant te worden. Knappe prestatie van een bescheiden staatssecretaris.

Marcel Schuttelaar