Ongezonde verwarring

Een klein bericht, de Volkskrant van 7 september op pagina 4 over een uitvoerige VN studie naar de gevolgen van de ramp met de kerncentrale in Tsjernobyl. Wat waren we bezorgd in het voorjaar van 1986. Het vee ging naar binnen, spinazie werd vernietigd, de honing bleef nog jarenlang verdacht. In de twee decennia na de ramp hebben we tientallen malen beelden gezien van doodzieke kinderen, burgers met kanker en uitgestorven gebieden. Een beeldvorming in lijn met Nagasaki en Hiroshima, maar dan in een dun bevolkt gebied! De VN schat het aantal doden nu op circa 50. Het aantal (geëxtrapoleerd) mensen dat uiteindelijk aan de gevolgen van Tsjernobyl overlijdt op maximaal 4000. Dan praten we over een tijdvak van een generatie. Nu past enige voorzichtigheid met dit soort berekeningen, maar dit is minder dan het aantal doden per jaar in Nederland door verkeerde voeding en in dezelfde ordegrootte als eerder overlijden door fijnstof. Niet alleen wij raakten in de war. Het rapport constateert: “in de regio ging men er van uit dat alle gezondheidsproblemen het gevolg waren van de straling. De bevolking is zichzelf als slachtoffer, als zwak en hulpeloos gaan zien. Dat leidt tot mentale en maatschappelijke problemen”. Gezondheidsschade dus ook als gevolg van onrust over gezondheid.

In Nederland ging de slag tussen supermarkten onderling en die met de merkartikelfabrikant een nieuwe ronde in. Albert Heijn kwam met het ´gezonde keuze klavertje´ en de FNLI met het ´energie per portie label´. Beide in een ratrace om als eerste in de media te scoren. Minister Hoogervorst had net met retail en industrie afgesproken om haast te maken met de introductie van een universeel gezondheidssymbool. Tijdens de openingen van ´De Brug´, het schitterende hoofdkantoor van Unilever Nederland waar alle partijen acte de presence gaven viel te horen: “Dat vinden die andere retailers niet leuk van Albert Heijn” en “binnen een maand halen ze bakzeil”. Bij Albert Heijn vinden ze natuurlijk dat investeringen in consumentencommunicatie op het eigen merk mogen afstralen. De Scandinavische dochter ICA hanteert al jaren een logo voor gezonde voeding.

Kortom, of we over 10 jaar kunnen meten hoeveel Nederlanders langer geleefd hebben door het ´gezonde keuze klavertje´ valt te betwijfelen. Maar de zaak is definitief in beweging. De Consumentenbond, die de discussie is gestart met zijn stoplicht systeem, kan tevreden zijn. Hans de Goeij, Directeur-Generaal van het ministerie van VWS en pleitbezorger voor een vrijwillig systeem, krijgt deels zijn zin. Hopelijk vinden industrie en retail snel een balans tussen commercie, eigen verantwoordelijkheid en meetbare gezondheidswinst. Verwarring doet afbreuk aan de gezondheid van burgers en samenleving zoals Tsjernobyl ons vorige week leerde.

Marcel Schuttelaar

P.S. Zo´n 1500 relaties hebben vorige week de site bezocht en – hopelijk – de column gelezen. Gemiddeld heeft u 7 keer doorgeklikt. Tientallen enthousiaste mails heb ik mogen ontvangen. Bedankt. Hartverwarmend.