Waarden en normen

Afgelopen dagen met verbijstering de politiek gevolgd. Tijdens de parlementaire barbecue, een uiterst succesvolle PR activiteit van de gezamenlijke vleessector, stond ik naast Lousewies. Veel kamerleden waren aanwezig om na slechts enkele uren slaap, een satétje en een rosétje te pikken. Een malse lunch in plaats van ontbijt. Het netwerken stond onder druk van de actualiteit. Zoals bekend; Lousewies vond het nodig Verdonk een motie van wantrouwen aan te smeren. Vanwege een onbetamelijke actie van diezelfde Verdonk, waarbij Hirsi Ali wisselend als aangever, zondebok en slachtoffer fungeerde.

Het ging natuurlijk weer nergens over. De aanwezige kamerleden waren duidelijk. De VVD was bang dat Verdonk voor zichzelf zou beginnen. De restanten van de LPF liepen zich al warm. En Lousewies zou Pechtold een kunstje flikken. Zie daar de parlementaire analyse tijdens de barbeque. Onbewogen ratelde Lousewies voor de NOS camera dat er geen weg terug was. Ik keek gespannen of ik haar op enige vorm van emotie kon betrappen. De mond ging in moordend tempo mechanisch op en neer, de blik bleef onbewogen. Inderdaad, onbegrensd ambitieus. Na 12 jaar D’66 gestemd te hebben, ben ik er helaas klaar mee. De geïnterviewde burgerij reageerde niet anders op radio en tv. Dit conflict is onzinnig in de ogen van gewone mensen en kost minstens een half jaar landsbestuur.

Resultaat is dat politiek en burgerij zich in snel tempo uit elkaar bewegen. Ook mooi geïllustreerd door een bizarre actie van staatssecretaris Van Geel (VROM) afgelopen week. Hij wil het zwerfafvalprobleem oplossen door gemeenten controleurs te laten aanstellen. 11 miljoen euro is daarvoor beschikbaar. Er komen er enkele honderden die er voor zorgen dat de burgerij geen verpakkingsafval meer op straat of strand gooit. Een paar tientjes boete zal de burger leren. Tijdens het zondagse hardlopen langs de vloedlijn moest ik daaraan denken. Mijn eerste actie – 25 jaar terug – ging over het behoud van statiegeldsysteem. Controleurs dus, minder dan 1 per gemeente in plaats van statiegeld. Het strand bij Scheveningen en Kijkduin wordt elke nacht machinaal gereinigd. Al het verpakkingsvuil wordt daarbij verwijderd. Zouden ze een dagje overslaan dan kun je niet meer zonnen op het strand. Sommige burgers hebben dat inmiddels door en laten dus letterlijk alles uit hun handen vallen. Ondanks de reinigingsactie lag de vloedlijn bezaaid met verpakkingen van bijna al onze klanten en tal van hun concurrenten. Milieutechnisch kun je er best over discussiëren of statiegeld het beste systeem is. Oftewel, zijn milieuwinst en proportionaliteit van de maatregel in balans? Maar als het erom gaat de ‘verhuftering’ van de samenleving op tenminste één punt een half toe te roepen ligt het anders. Een aanzienlijk deel van de burgerij reageert op nagenoeg geen enkele oproep tot duurzaam en sociaal gedrag. Die krijgt nu vrij spel. Ook de verpakkingen die nog onder statiegeld vallen worden over enkele jaren vrijgesteld, zo is mijn verwachting. Verbranden als afvalfractie blijkt dan opeens volgens een TNO studie niet zo milieuonvriendelijk te zijn. Weggooien wordt de norm, de gemeenten moeten maar zien hoe ze de waarde van natuurgebied, een schone binnenstad of aantrekkelijk strand behouden. En de samenleving ‘verhuftert’ in snel tempo door. Hoezo waarden en normen?

Marcel Schuttelaar