Winter

Marcel Schuttelaar

Januari begint te vorderen. Nog enkele dagen en de eerste maand van het nieuwe jaar zit er op. De eerste vrijdag nieuwe stijl biedt gelukkig ruimte voor het schrijven van een column. Twee per maand, zo was het voornemen. De warmste januari sinds tijden wordt opgevolgd door de eerste winterse februariweek. Zon in mijn werkkamer.

Het is nog een beetje wennen. Als je altijd op oplossingen via de actie-mood gestuurd hebt… loslaten is kennelijk niet mijn sterkste punt. Daarom een nieuwe weekindeling gemaakt: In plaats van 60 uur op de Zeestraat en bij de klant, zwerf ik nu op donderdag en vrijdag door het land en praat met vernieuwende ondernemers, of zit zoals nu schrijvend achter mijn bureau, thuis op de Kraaienlaan.

Weer veel mensen gesproken de afgelopen weken. Soms opvallende personen en dito gesprekken. Roel During, van Wageningen Universiteit wil met enkele enthousiastelingen een club starten om sociale innovatie verder te brengen. Het land is nu bijna onbestuurbaar. Iedereen die een initiatief door het bestuurlijke circuit heeft proberen te loodsen weet dat. De West-Europese samenleving heeft zich dichtgeregeld in complexiteit, lobby’s en belangen.

Zoals een voormalig DG van I&M tijdens een besloten workshop debiteerde; “het is binnen de huidige milieuregelgeving voor een bedrijf bijna onmogelijk er aan te voldoen. We hebben een serie wetten en regelingen op elkaar gestapeld, alles met de beste bedoelingen, maar het staat los en vaak haaks op elkaar. De enige oplossing die ik zie is de hele zaak afbreken en, nu op elkaar afgestemd, opnieuw beginnen”. Roel wil voor goed bestuur gebruik maken van de krachten die uit de samenleving zelf naar voren komen: “bestuurders moeten leren surfen op wat er in de samenleving gebeurt”. Sociale media vormen daarbij sleutelinstrument.

Ik moest eraan denken toen ik rijdend over de IJsselmeerdijk van Enkhuizen naar Boxmeer sprak met een directeur van BASF. Hij zat er behoorlijk doorheen. BASF had net bekend gemaakt zijn biotech activiteiten in Europa te stoppen en deels over te plaatsen naar de VS. Tientallen miljoenen hadden ze geïnvesteerd, o.a. in een gmo-aardappel die slechts één soort zetmeel (non-food) bevat en daardoor veel geschikter is als bouwstof voor onze biobased society. De onmacht van fort Europa om mee te werken aan de introductie van gmo’s heeft het bestuur van BASF van koers doen veranderen.

Tijdens de Polman groep, een geëngageerd en nogal intellectueel gezelschap gericht op een duurzamere wereld , kon ik het tijdens de rondvraag niet laten nog even duidelijk te maken dat dit soort verplaatsingen een bedenkelijk signaal is. Hoe bestuurbaar zijn we nog in Europa?

Mijn buurman, kon de aandrang mij gelijk als een ‘pro-industrieel’ neer te zetten even niet weerstaan en vond het vertrek een geweldige overwinning. In krap een minuut volgde een stroom argumenten als patentering van leven, voedselveiligheid, grootschaligheid, verlies van biodiversiteit, lokale productie, etc. etc. om zijn emotie te staven.

Bij een van Nederlands meest innovatieve bedrijven in de zaadveredeling beginnen ze ook te merken hoe het is voorop te lopen in Europa. Incotec, gevestigd in Enkhuizen, is zo’n juweeltje in staat tot grote groene veranderingen in de agrofood wereld. Zij snappen alles van het behandelen van zaaizaad. Nooit geweten overigens, dat dat gebeurde, maar het is eigenlijk wel zo logisch. Incotec is kampioen in het meten of zaad kiemkrachtig is, het op onschadelijke wijze behandelen van zaad zodat het niet schimmelt of rot, en zaad te primen en er natuurlijke groeibevorderende stoffen aan toe te voegen. Zij zijn zo in staat de opbrengst van gewassen significant te verhogen en de benodigde input van gewasbeschermingsmiddelen drastisch te verlagen.

Zo’n gescreend en gecoat zaadje groeit snel en ongehinderd door tot vitale plant, beschermd en geholpen door de coating die het tijdens de behandeling meekreeg. Ed Nobel, visionair ondernemer gericht op een groene economie en verantwoordelijk voor marketing bij Incotec, was er niet helemaal gerust op. Het is niet uit te sluiten dat de bestuurlijk Europa zich gaat bemoeien met het coaten van zaad. Ook al gaat dat met volledig bekende stoffen en technieken. “Het leed is niet te overzien als dat straks apart geregistreerd en toegelaten moet worden. Dan wordt het voor een relatief klein bedrijf als het onze veel moeilijker onze technologie succesvol te vermarkten”. En wordt het voor lobby’s uit de oude economie, die nogal anders over de new green economy denken dan deze nieuwkomer, wel heel eenvoudig bedrijven als Incotec te dwarsbomen. Een beetje registratie of goedkeuring die ordelijk loopt kost jaren en miljoenen. Maar als deze, om wat voor reden dan ook, in de bestuurlijke spaghetti terechtkomt, dan ben je als bedrijf zo tien jaar en tientallen miljoenen verder. Probeer dan maar eens de concurrentie uit VS, Brazilië en Azië het hoofd te bieden.

Voorlopig gaan we, als het om de opschaling en implementatie van groene innovatie gaat, nog even door de bestuurlijke winter. Volgens Roel is met name de Europese Commissie, enorm geïnteresseerd in sociale innovatie en daaruit resulterende bestuurlijke vernieuwing. Surfen op de golf van maatschappelijke ontwikkelingen, het duurt nog even voor het lente wordt.

Column in mailbox

De column van Marcel Schuttelaar ontvangen per e-mail, zodra deze verschijnt? Meld je hieronder aan!

Marcel Schuttelaar