Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Scherpe analyse Raad van State

Zo af en toe heb je dat wel eens. Een krantenartikel dat voor het eerst precies je gedachten verwoordt. Donderdag was het zover. Het jaarverslag van de Raad van State legt feilloos de vinger op het gebrekkig functioneren van de overheid. Vice voorzitter Herman Tjeenk Willink maakt zich zorgen over wat hij noemt ‘de bureaucratisch-bedrijfsmatige cultuur’ bij de overheid. Enkele constateringen uit het jaarverslag.

Om de druk die de complexe hedendaagse samenleving veroorzaakt op de overheid beheersbaar te houden, is die overheid de afgelopen decennia ingericht als bedrijf met managers, producten en klanten. Inhoudelijke deskundigheid werd gemarginaliseerd. Vraagsturing kwam voor aanbodsturing. De verzelfstandigde uitvoerende diensten moesten gaan voldoen aan productieafspraken. Ondertussen verloor de bestuurder elk zicht op de dagelijkse praktijk. Tjeenk Willink signaleert een gebrekkig collectief geheugen bij de overheid, veroorzaakt door de verplichte, te snelle doorstroming van functies, de braindrain door de uitstroom van ouderen en het afstoten van uitvoerende taken. “De overheid is naar veler oordeel op verschillende beleidsterreinen geen inhoudelijke gesprekspartner meer.”

Tevens constateert Tjeenk Willink de onmacht om de kwaliteit van uitvoeringstaken (onderwijs, gezondheidszorg) te verbeteren. Krijgen uitvoerders nieuwe taken en verplichtingen opgelegd, worden ze tegelijk gekort op de middelen voor uitvoering. Invoertermijnen zijn vaak krap en vernieuwingen volgen elkaar in – veel te – rap tempo op. Uitvoerders krijgen taken waarvoor zij niet zijn opgeleid en die ten koste gaan van de kwaliteit van het echte uitvoerende werk. “Normen, protocollen, modellen houden vaak een reductie in van de pluriforme werkelijkheid waarin uitvoerders hun vak mogen uitvoeren.”

Kortom, Tjeenk Willink pleit voor de weg terug. Dus een overheidsbestuur met een heldere politieke verantwoordelijkheid voor de publieke dienstverlening. Met deskundige ambtenaren (die niet steeds rouleren!) en professionele uitvoerders die voldoende eigen manoeuvreerruimte hebben om hun kwaliteiten te kunnen gebruiken. Zo’n overheid maakt ook ons werk interessanter. Op niveau sparren, de koers bepalen, meehelpen met een deel van de uitvoering. In het besef dat het project vervolgens sneller en op hoger niveau uitgevoerd wordt. Door terzake kundige ambtenarij, zodat uiteindelijk de burger beter bediend wordt.

Marcel Schuttelaar

Reactie op column

Onderstaande reactie is afkomstig van Hans Olsthoorn van PRoquint

Elk voordeel heeft zijn nadeel zo blijkt maar weer. Het rouleren van ambtenaren heeft ook veel voordelen maar de nadelen legt de RvS duidelijk op tafel. Naar mijn mening kan het wel degelijk samengaan. Rouleren en ook deskundigheid hebben. In elk geval geldt voor mij dat inhoud niet zonder proces kan en omgekeerd. Kent u die regel niet 3×9 of 9×3 is altijd minder dan 6×6 ook al is de optelsom wel steeds dezelfde. M.a.w. goede inhoud en zwak proces of omgekeerd leidt tot minder resultaat dan als beide in evenwicht zijn.