Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Column: Veerkracht

'Ik denk dat je er nu wel aan toe bent', zo meldde een collega mij schuchter. 'Kijk maar eens wat je vindt van dit boek. Eerder durfde ik je dat niet te geven'. Na de biografie over het technologisch wonderkind Elon Musk, me nu verdiept in 'Barstensvol Leven; een pleidooi voor vitale voeding'. Een vriendelijk anti-tech boek over voedselproductie met begrippen als veerkracht, authenticiteit, kristallisatieproeven en positieve gezondheid. De tegenstelling had weer eens niet veel groter kunnen zijn. 

Waar het allemaal begon…
Tijdens mijn studie voeding heb ik nog een cursus natuurvoeding in Duitsland gevolgd. En alles wat ik kon vinden over biologische - en haar nog spiritueler zusje - de biologisch-dynamische voeding gelezen. Toen al kennis genomen van kruidenpreparaten en onverklaarbare kristallisatieproeven. Maar ik was er kennelijk wat te no-nonsense voor. En na lezing van een twintigtal boeken met verschillende op voeding gebaseerde kankertherapieën, die elk hun unieke succes claimden, heb ik het hoofdstuk afgesloten. Het matchte natuurlijk ook totaal niet met de in Wageningen gedoceerde landbouw- en voedingswetenschap. Waar ik zacht uitgedrukt ook niet erg van onder de indruk was.

Holistisch
De afgelopen jaren heb ik mij met tal van andere aspecten van voeding bezig gehouden. Het enorme effect van onze voedselproductie op het klimaat en de biodiversiteit. De gevolgen van internationale handel in een scheef economisch krachtenveld. En de gierend uit de klauw lopende ontwikkeling van welvaartsziekten als diabetes, overgewicht en vaat-aandoeningen door het overvloedig nuttigen van snacks en fris. Ik probeerde deze vraagstukken altijd in hun brede context te bekijken. Met een holistische blik, zo u wilt. 

Tipping points
Het klimaatvraagstuk maakte me iets duidelijk over veerkracht. De aarde is immers één complex ecosysteem, bestaande uit weer miljarden gekoppelde ecosystemen. Die zijn allen belangrijk en houden elkaar in balans. Ruimtevaarders zagen dit met eigen ogen. De aarde, een plant, de cel, alle kennen zoiets als de veerkracht of vitaliteit van het systeem. Tijdens de chemie practica noemden we dat het bufferend vermogen van het systeem. Is dit in orde, dan is het corrigerend vermogen bij bijvoorbeeld een ziekte, droogte of emissies groot. Zit dit tegen zijn omslagpunt aan, dan kan een systeem met een klein duwtje ten gronde gaan. Zoals de laatste titratiedruppel de kleur van een oplossing spectaculair kan doen omslaan. Dan was de veerkracht op, zogezegd. 

Beginnen bij de boer
Het lijkt logisch dergelijke verbanden voor ecosystemen door te trekken naar teeltsystemen en voedingswijzen. Dat inzicht ondersteunt de pleidooien in het boek voor voedsel van biologische of biodynamische teelt- en veehouderijsystemen. Beginnend bij het gebied waarin een boerenbedrijf opereert dat het teeltplan als het ware dicteert. Met grond die met de jaren steeds vitaler moet worden. Bemest met compost en gerijpte dierlijke mest. Zaden die krachtige planten voortbrengen en niet enkel op uiterlijk en kwantiteit veredeld zijn. En gewassen die de tijd hebben gekregen uit te groeien en af te rijpen. En dieren die geen preventieve geneesmiddelen zoals antibiotica nodig hebben. Het lijkt niet onlogisch te verwachten dat dergelijke voedselproducten volwaardiger zijn qua inhoudsstoffen. En dat deze teeltwijzen een positief effect hebben op het ecosysteem aarde. 

Mooi geschilderd pleidooi
Barstensvol leven noemt zich een pleidooi voor 'vitale voeding'. En dat is precies wat het is. Circa 20 boeren, wetenschappers, en mensen werkzaam in de wereld van voedsel en gezondheid onderbouwen dit pleidooi. Samen leidt dat tot een holistisch beeld van de relatie aarde, landbouw, voedsel en gezonde mens. Studies over bodemvruchtbaarheid, kristallisatieproeven, verouderingsprocessen bij vruchtgroenten, vetzuurprofielen, zaadkwaliteit en gedrag van dieren worden beschreven om het pleidooi te onderschrijven. Het beeld wat overblijft is dat van een mooi geschilderd pleidooi voor biologisch of biologisch-dynamische teeltsystemen. 

Gepolariseerd
Resteert mijn persoonlijke visie. En dat is best lastig. Het veld is heftig gepolariseerd. Je bent voor of tegen. Ook in de groene wereld wordt biologisch vaak met verbazingwekkende heftigheid als onduurzaam, als religie en als onwetenschappelijk bestreden. Ik heb me jaren wat afzijdig gehouden, in die zin dat ik de biologische landbouwwijzen als voorbeeld beschouwde, waar het gangbare systeem van kan leren. Maar ik begin, geloof ik, wat te schuiven.

Vitaal inzicht
Wetenschappelijk gezien heeft het boek me niet overtuigd. Ik vond de progressie zelfs teleurstellend, als ik vergelijk met wat 40 jaar terug al bekend was. Anderzijds past het pleidooi bij het beeld en de constateringen die zich de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker aan me hebben opgedrongen. Tal van inzichten uit de holistische benadering van aarde, landbouw, voedsel en gezondheid blijken meer in zich te hebben dan vaak gedacht. Of het nu gaat om de bodem als carbonsink, de waarde van biodiversiteit in een weidesysteem, of om de steeds belangrijker wordende morfologie van een plant. Bij zaden, groenten, zuivel en dierlijke producten blijkt de inherente kwaliteit steeds belangrijker te worden. En bij gezondheid van de mens gaat het om veel meer dan enkel om gezonde lichaamsfuncties. In al die gevallen gaat het om de vitaliteit van mens en systeem. Hoe groot is het vermogen om met verstoringen, ziektes en andere stressoren om te gaan. Om daar duurzaam vitaal uit te komen. In een opwaartse spiraal. Veerkracht dus. 

Marcel Schuttelaar


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug