Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Column: Idool Musk

Elke jeugdige generatie kent zijn idolen. Die van mij waren vooral politiek geïnspireerd. Zoals J. F. Kennedy, Che Guevara en president Allende van Chili. Mijn zonen hebben niet zoveel met dit soort politieke idolen. Steve Jobs, maar vooral Elon Musk zijn de game changers die zij bewonderen. Al bijna een decennium beluister ik bij hen een bijna mythisch respect voor Elon Musk. Ik had volgens hen in een model S moeten rijden in plaats van in zo'n knullige Prius. Toen de aandelen Tesla op 25 euro stonden adviseerden ze me een flink pakket te kopen. Helaas... een half jaar later haalden ze de 200 euro. En ze zien ook wel wat in zo'n kolonisatietrip naar Mars. Kortom, toen ik eindelijk een goede biografie van Ashlee Vance over Musk in mijn handen kreeg heb ik deze ademloos uitgelezen.

Ik vond dat ik ook wel wat gepresteerd had in mijn leven. Je wilt immers een voetdruk achterlaten in het strand, of een steen verleggen in de rivier. Om Bram Vermeulen nog maar eens te quoten. Maar na lezing van: 'Elon Musk: hoe de topman van SpaceX en Tesla onze toekomst vormgeeft', begin ik toch ernstig aan de relevantie van mijn prestaties te twijfelen. Het is ongelofelijk te zien hoe de gefocuste, onvoorwaardelijke energie van één hoogbegaafd persoon de samenleving kan veranderen. En hoe belangrijk het is vast te houden aan je visie, ook al past die niet in het tijdsbeeld van de concurrentie. De biografie leest eigenlijk als een managementhandboek. Mijn beknopte interpretatie daarvan.

Het begint bij een visie. En niet, zoals bij velen van ons, met een ideaal. Die van Musk is doodsimpel. Ophouden met praten maar doen. Echt pionieren en andere planeten gaan bewonen. Anders houdt het leven hier op aarde een keer op. En, één dag zonne-energie is voldoende om een jaar lang in onze hele energiebehoefte te voorzien. Dus moeten we daar wat handiger mee omgaan. Deze energie opslaan en als transportbrandstof gebruiken. De usual industrieën zitten vast in hun comfortzone, dus die gaan dit niet doen. Die hebben zichzelf overleefd. Of het nu gaat om de ruimtevaart, auto's of de opslag van elektriciteit uit zonne-energie.

Dus is Musk zich gaan toeleggen op goedkopere, volledig nieuw geconstrueerde raketten. Meermalig te gebruiken, je sloopt een 747 toch ook niet na een transatlantische vlucht. Dat scheelt echt in de kosten, anders kom je immers nooit op Mars. En hij richtte zich op het ontwikkelen van in alle opzichten volwaardige elektrische auto's. Met een behoorlijke actieradius, en software updates die van afstand geüpload worden. Voortgedreven door een simpele elektromotor — ter grootte van een flinke meloen — die de uiterst complexe brandstofmotor welke uit rond de duizend onderdelen bestaat, in een klap antiek maakt. En met slimme lithium-ion battery packs om energie efficiënt op te slaan. Gebaseerd overigens op de relatief goedkope "18650" cellen die ook in laptops zitten. Die battery packs kun je dan ook weer op andere plekken als powerstation gebruiken. En tenslotte heeft Musk zijn inspanningen gericht op hoger renderende zonnecellen om ook hier een doorbraak te bewerkstelligen. Kennis en inzichten opgedaan in zijn verschillende bedrijven worden vervolgens onderling gedeeld en mixed ingezet. Wat leidt tot grote, vaak onverwachte, synergievoordelen.

Om deze schijnbaar onmogelijke innovaties te realiseren heb je de allerbeste mensen nodig, die compleet committed zijn. Met bijna onmogelijke deadlines en targets en die aangestuurd willen worden alsof ze continue ten strijde trekken. Een belangrijk element in zijn succesvolle aanpak vormt dus de zoektocht naar de allerbeste medewerkers. Dit zijn niet de usual cum laude afgestudeerden van een topuniversiteit maar mensen die naast een hoge intelligentie een mix van talenten hebben. Praktische doeners, met bijvoorbeeld kennis van software en elektrotechniek. Of mensen die echt gevoel hebben voor nieuwe constructies van aluminium en carbon. En die er blijk van hebben gegeven daardoor zo gefascineerd te zijn geraakt, dat ze zelf projecten gestart zijn. Denk aan inventieve jongeren en studenten experimenterend en bouwend in kelders, garageboxen en start-up ruimtes.

Opvallend is dat Musk zich zeer actief bemoeit met het aantrekken van talent. En medewerkers uitdaagt via doelen en termijnen tot het onmogelijke. Als ze opgebrand zijn worden ze, zo lijkt het, eenvoudigweg vervangen. Want welke jongere wil er niet voor een bedrijf werken wat de wereld verandert. De deadlines lijken samen te hangen met de grenzeloze ambitie van Musk. Maar ook met de kapitaaleisen van investeerders. Het boek leest als een continue race tegen de klok. Een dagelijks voortdurende strijd om voldoende dollars te hebben om niet voortijdig failliet te gaan.

Dat is het wat schizofrene en tegelijk fascinerende van de biografie. Dit soort innovaties gaat gepaard met geweldig afzien en lijden. Dat lijkt weinig meer met MVO of goed werkgeverschap te maken te hebben. Maar tegelijk is er bij medewerkers de euforie van succes en ontdekkingen. Het onderdeel zijn van veranderingen die de wereld echt op zijn kop zetten. Waar velen — zo lijkt me — graag deel van willen uit maken.

En dat is tegelijk wat ik me na lezing echt afvraag. Niet iedereen kan immers bij Tesla, SpaceX of Solar City werken. Is het voor jongeren nog wel mogelijk met Musk als voorbeeld tevreden te zijn met de eigen prestaties en ontwikkeling? Een idool moet inspireren, nietwaar?

Marcel Schuttelaar


Thank you for your registration!
Invalid email address Back