Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

SMART verpakken

Het einde van de zwarte bakjes

Grote veranderingen vragen een generatie de tijd om in te dalen. Tenminste, zo heb ik dat mogen ervaren. Het zal rond 1980 geweest zijn dat ik mijn eerste landelijke acties mocht voeren. Net aangetreden als voedingsmedewerker bij Vereniging Milieudefensie brachten we alle issues in de voedselketen in beeld. Dus ook verpakkingen.

Er was sprake van een massale introductie van wat wij weggooiverpakkingen noemden. Dat ging gepaard met een snelle stijging van de hoeveelheid huishoudelijk afval. Recycling van verpakkingsafval stond, behoudens papier en karton, nog in de kinderschoenen. 

Statiegeld als symbool

Er speelden die jaren enkele grote veranderingen. De glazen melkfles werd vervangen door het veel handigere melkpak. Gemaakt van karton en een dunne laag plastic; toendertijd ongeschikt voor recycling. Het statiegeldsysteem voor fris en bier (enkele miljarden eenheden) stond op omvallen door de uitvinding van de PET-fles.

Afval verbranden werd als heel modern gezien want je kon er wat energie uit terugwinnen. Onze campagnes focusten zich op het behoud van het statiegeldsysteem, als symbool van de strijd tegen de verspilling van grondstoffen en energie. Die discussie speelt tot op de dag van vandaag.

Tal van kunststofsoorten

Om wat meer licht op de verpakkingsdiscussie te werpen hebben we toen een boekje geproduceerd onder de veelzeggende titel Het enige dat u weggooit.... Dit bevatte een analyse van de issues rond kunststof verpakkingen.

Er werden toendertijd tal van soorten kunststof door elkaar gebruikt. PVC en veel laminaten verhinderden hoogwaardige recycling van mengsels, terwijl PET, PP en PE uitstekend te verwerken waren. Kortom, de ene kunststof is de andere niet.

Voorkeursrijtje

Voor ons was het toen al duidelijk; we hadden een voorkeursrijtje. Het liefst geen verpakking. Dan een hervulbare verpakking. Dus een die vaker te gebruiken is. Als derde een verpakking die in de alledaagse praktijk recyclebaar is.

Het gebruik van PVC als verpakkingsmateriaal is door onze campagnes tot het minimum teruggedrongen. Maar andere niet of slecht recyclebare verpakkingen zijn nooit verboden. Dat heeft tot op de dag van vandaag de recycling van plastic bemoeilijkt. Alle fuzz rond circulaire economie ten spijt. 

Zwart kunststof

We hebben het afgelopen jaar opnieuw zitten denken met o.a. supermarkt PLUS hoe het plastic probleem aan te pakken. Dit is namelijk niet zo simpel. Elke product-verpakkingscombinatie is vergaand geoptimaliseerd. Dus gelijkwaardig vervangen is buitengewoon lastig. En zomaar weglaten kan vaak niet.

PLUS heeft als SMART-doelstelling gesteld dat lastig te recyclen verpakkingen geweerd gaan worden. Te beginnen met verpakkingen van zwart kunststof. Het oogt goed, maar ze zijn op dit moment niet goed te sorteren en niet hoogwaardig te recyclen.

Nylon netjes & chipszakken

Wat mij betreft verdwijnen niet alleen zwarte bakjes, maar ook de nylon netjes voor bijvoorbeeld mandarijnen en citroenen. Toegegeven, ze zijn handig, maar daar kun je in het recycleproces niets mee. Ook de aluminium gecoate verpakkingen als chipszakken hebben als het aan mij ligt hun beste tijd gehad. Er moet iets anders verzonnen worden om chips krakend te houden.

Verder moet er nog eens goed nagedacht worden over de opkomst van biologisch afbreekbare en composteerbare verpakkingen. Dergelijke verpakkingen zorgen voor verwarring onder consumenten en zijn niet goed te verwerken in de huidige composteerinstallaties. Ze zijn in de praktijk soms noch composteerbaar, noch recyclebaar.

Plastic rietjes

Door de indringende beelden uit de plastic soepdiscussie van de afgelopen tijd is duidelijk geworden dat moet worden overgegaan tot actie. In die lijn zijn nu ook een aantal andere retailers volop bezig met de verduurzaming van hun verpakkingsbeleid.

Zo gaat Ekoplaza voor een volledige exit van plastic en heeft de Britse supermarktketen Iceland aangekondigd binnen vijf jaar alle plastic verpakkingen van het huismerk te schrappen. En Jumbo focust zich op gewichtsreductie: “Jumbo houdt van alle soorten soep, behalve van plastic soep.” 

Ook publiceerde de Europese Commissie recentelijk een voorstel dat beoogt rietjes, plastic wegwerpbordjes en andere plastic producten voor eenmalig gebruik te bannen uit de EU. Op het eerste gezicht lijkt het verbieden van dergelijke producten wellicht een kleine stap, maar het kan wel degelijk grote impact hebben. Dit zijn immers de producten die momenteel veelal in onze oceanen rondzwerven. En zo’n eerste stap maakt de volgende stappen vanzelfsprekender.

SMART verpakken

Nu ook supermarkten hun verpakkingsbeleid SMART beginnen te formuleren, komt er een nieuwe beweging in de markt op gang. Lobby's van verpakkingsfabrikanten om in eigen belang het beleid aan te scherpen. Leveranciers die transparante bakjes gaan aanbieden. Voedselproducenten die en masse omschakelen naar andere verpakkingsvormen en -soorten.

Op de automatische piloot werden dit soort verpakkingen decennia lang gebruikt. Waar de overheid zijn vingers niet aan wilde branden, lijkt nu een nieuwe start gemaakt. Met kansen en uitdagingen voor een echt circulaire economie. Straks ook nog weg van de fossiele basis. Dan is het met recht SMART verpakken. 


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug