Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Driedubbele les nederigheid

 

Deze column is gepubliceerd op de Online Nieuwe Businessagenda van MVO Nederland.

Wederom een nieuwe twee weken in isolement verstreken. Nog steeds werkend thuis. Rondjes hardlopen met mijn zoon, genieten van de vogels in de tuin en onze groene wijk. Tijd om na te denken en goed te observeren. Als je buiten om je heen kijkt krijg je waardevolle lessen, zie je de wetmatigheden van de natuur. In dat kader een nieuwe column, onlangs gepubliceerd op de Online Nieuwe Businessagenda van MVO Nederland. Een ‘driedubbele les nederigheid’, juist ook in tijden van crisis. Want hoe gaan we straks verder?

Wie biodiversiteit beschouwt als ‘iets met insecten en groene daken’ doet zichzelf tekort. Als je buiten goed om je heen kijkt, krijgt je de meest waardevolle lessen op een presenteerblaadje. Gratis, powered by nature. Ik zet hier de belangrijkste op een rij.

Kleine veranderingen

Eén: een belangrijke wetmatigheid in de natuur is dat alle celdeling exponentieel verloopt. Dat zie je bij plantengroei, bij de verspreiding van virussen en bij de opwarming van de aarde. Dat is iets waar ons brein moeilijk mee om kan gaan; wij gaan van nature uit van lineaire groei. In de praktijk betekent dat dat wij problemen vaak pas zien als ze al vergevorderd en nauwelijks meer te stoppen zijn. De les die de natuur ons hier leert: let goed op kleine veranderingen – dat kunnen voorbodes zijn van ingrijpende verschuivingen. Wij zijn geneigd te denken ‘wat stelt een halve graad opwarming nou voor? Of een gletsjer die zich honderd meter terugtrekt? Enkele insectensoorten die uitsterven?’ Moeder Natuur weet wel beter.

Veerkracht

Les twee: biodiversiteit is een perfecte graadmeter voor hoe veerkrachtig een ecosysteem – en dus onze leefomgeving – is. Om gezond te blijven, heeft een regenwoud, de bodem, of een meer een grote mate van biodiversiteit nodig. Die garandeert dat wanneer het ecosysteem even uit balans is, door bijvoorbeeld een periode van extreem weer, het terug kan keren naar het midden. Zijn balans weer kan vinden. Een ecosysteem met weinig verschillende soorten is als slap elastiek. Dat veert na zwaar uitrekken nauwelijks meer terug. In het groot geldt: als wij op een prettige manier willen leven, in een gezonde omgeving, hebben we een veerkrachtig systeem nodig. Een planeet of een omgeving met een grote soortenrijkdom. We zijn er samen verantwoordelijk voor om die soortenrijkdom te beschermen. Die beschermt op zijn beurt ons dan weer.

Productiesysteem

En tot slot: als het gaat om onze moderne manier van produceren, kunnen we ontzettend veel leren van de natuur. Als je goed kijkt naar de processen in een plantencel – denk aan fotosynthese en stofwisseling – dan zie je dat die onder bijzonder milde omstandigheden plaatsvinden. Bijvoorbeeld bij kamertemperatuur en zonder afval. Die systeemomstandigheden in de ‘fabriekjes’ die plantencellen in feite zijn, kunnen wij ook in onze productieprocessen toepassen. ‘Biomimicry’ noemen we dit nabootsen van natuurlijke processen. Als boer kun je bijvoorbeeld in plaats van elk 3-5 jaar je grasland omploegen, ook kiezen voor robuuste grassoorten en die vooral met rust laten. Dat levert wat minder kilo’s. Maar biedt een aantrekkelijk rendement omdat je veel minder kosten hoeft te maken aan kunstmest, bestrijdingsmiddelen en zaaizaad. Daarnaast biedt dat door kruiden, bloemranden en vogels een aantrekkelijker landschap. Bij ‘biomimicry’ kun je productieprocessen in plaats van ‘old school’ chemisch, enzymatisch benaderen: dus gebruikmakend van eiwitten net als in de natuur. Na het fossiele tijdperk wordt dit de nieuwe richting voor ons productiesysteem.

Een beetje nederigheid

Kortom, willen we met zijn allen nog een tijdje op een prettige manier samenleven op deze aarde, dan kunnen we haar maar beter serieus nemen. We zijn kwetsbaar. Dat begint dezer dagen bij velen door te dringen. Dus moeten we straks ondernemen met oog voor de wetmatigheden van de natuur. Een beetje nederigheid op zijn tijd, dat is nog leuker ook.

Marcel Schuttelaar, oprichter van adviesbureau Schuttelaar & Partners en ambassadeur van MVO Nederland


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug