Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Tien punten voor beter voedsel

Ons voedselsysteem moet een stuk beter. Augustus 2013 schreef ik voor de eerste keer over de noodzaak van een Nationaal Voedselakkoord. En in 2014 gaven we dit invulling met een aantal suggesties voor goed voedselbeleid. De jaren daarna hebben we een netwerk van middelgrote innovatieve bedrijven gebouwd: de Smart Food Alliance (SFA). Zij bewijzen dagelijks dat het voedselsysteem beter, slimmer en eerlijker kan. En dat je daarmee een goed rendement kunt draaien.

Nu de verkiezingsprogramma’s voor 2021 geschreven worden is het tijd onze ervaringen met deze bedrijven te gebruiken voor inspiratie van politiek en beleid. Dus tien punten voor beter Voedsel. Die hebben we de laatste week van juni naar Tweede Kamerleden en de schrijvers van de partijprogramma’s gestuurd. Ik licht er bij deze een zestal uit.

1.

Tal van ministeries en andere overheden bemoeien zich met de productie, handel en consumptie van ons eten. Dat proberen ze veilig, eerlijk, gezond en duurzaam te krijgen. Vaak met gefragmenteerd beleid en dito subsidiepotten. Dat vond de WRR ruim zes jaar terug ook al niet zo efficiënt. Dat systeem veranderen gaat dan ook niet zo snel. Het aanstellen van een Delta Commissaris agrofood, die acteert in lijn met het Europese Farm to Fork programma, kan voor een belangrijke versnelling van het voedselbeleid zorgen. En dit bovendien integraal uitlijnen. Werk daarbij samen met ondernemers die regie pakken in de keten. Gericht op voedsel dat duurzaam EN gezond EN eerlijk En betaalbaar EN renderend is. 

2.

COVID-19 heeft ons op het belang van een robuust voedselsysteem gewezen. Voor de goede orde, er is niets tegen de import en export van hoogwaardige producten of grondstoffen. Maar de massale afhankelijkheid van de import van grondstoffen, maar ook die van externe inputs zoals kunstmest werkt kwetsbaarheid, emissies en misstanden in de hand. Bovendien is het lastig zo’n keten echt circulair te krijgen. 

3.

De heersende gedachte binnen criticasters van het foodsysteem is duurzaamheid te bevorderen door delen van de productie tot ongewenst te verklaren. Door meer te focussen op bijv. plantaardige i.p.v. dierlijke eiwitten is behoorlijke milieuwinst te behalen. Veel winst is juist ook binnen het huidige voedselpakket te behalen. In een productgroep kan het verschil in duurzaamheid tussen de duurzame en minder duurzame variant makkelijk een factor tien bedragen. De eenvoudigste klap is om de duurzame variant tot norm te verklaren. Zoals dat gebeurt bij bijv. On the way to PlanetProof en andere keurmerken.

4.

Het opkopen van veehouderijbedrijven om zo het stikstofvraagstuk aan te pakken kost honderden miljoenen. Het maakt daarbij in principe niet uit of we met een vervuilend of relatief schoon bedrijf te maken hebben. Dit geld wordt dus vrij ongericht ingezet. De grond die vrijkomt zal vaak een andere bestemming krijgen dan voedselproductie. Het is wijsheid die grond juist te behouden voor duurzamere voedselproductie. Dus liever subsidie voor omschakelen dan voor uitkoop, om zo de transitie gericht op productie volgens de duurzaamste norm te versnellen. Dat zou ook de concurrentiekracht en het voortbestaan van de sector enorm vergroten.

5.

Ondanks het Nationaal Preventieakkoord gaat het niet hard genoeg met gezonder eten. De invoering van Nutri-Score om consumenten aanbodgericht te sturen richting gezonder eten zou de ambtstermijn van staatssecretaris Blokhuis wel eens kunnen overschrijden. Hopelijk acteert hij nog op tijd. Een 0% btw-tarief voor groenten en fruit is ook zo’n no-brainer. Alleen gebeurt het niet. Dit decennium zijn hele binnensteden tot (fast)foodrestaurants verbouwd. De groene Uber Eats rijden je links en rechts van de sokken. Dus is het logisch dat de kosten voor volksgezondheid de 100 miljard euro benaderen. Dat kleine beetje voedingsvoorlichting is hier niet tegen opgewassen. Het wordt tijd de voedselomgeving eindelijk eens serieus gezond in te richten. Voor ALLE mensen. 

6.

Tot slot moet goed voedsel goed betaald worden. Ook hier is het motto om eindelijk eens door te pakken. Zoals Timo Hoogeboom van HAK stelt in zijn paginagrootte manifest ‘Het Groene Normaal’: ‘koop geen producten voor spotprijzen, want eigenlijk weet je dan dat er altijd iets of iemand tekort komt. Namelijk of de kwaliteit, of onze planeet of het inkomen van de teler of alle drie tegelijk’. Zo’n 20% van het eten in de retail heeft tegenwoordig een duurzaam keurmerk. De verkopen van voedsel met een keurmerk groeien fors harder dan de reguliere omzetgroei in de supermarkten. Laten we afspreken dat iedere veehouder, teler of producent die zich bij een dergelijk keurmerk aansluit een faire beloning voor zijn inspanningen krijgt. Dat de ACM daar niet dwars voor gaat liggen. Het Nieuwe Normaal zou ik dat noemen. Ik weet, er zijn tien redenen waarom dit lastig, ingewikkeld en fraudegevoelig is. Maar Doen is het nieuwe Denken. En al doende moeten we een dergelijke afspraak maar finetunen. Anders gebeurt er niets. 

Het begrotingstekort wordt dit jaar geschat op ca. 68 miljard. In plaats van het geprognosticeerde overschot van 2 miljard. Met 70 miljard belastinggeld van alle burgers houden we nu de economie draaiende; ongericht. Als politiek en overheid het afgelopen decennium een fractie daarvan slim hadden geïnvesteerd volgens de lijnen van dit plan had de voedselvoorziening van BV Nederland en de gezondheid van burger, planeet en economie er heel wat smarter uit gezien. Daar moeten we de komende kabinetsperiode maar eens werk van maken.