Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Groene profeten

Springtij, het ‘groene Davos’ van Terschelling, is nu ruim twee maanden geleden. Het lijkt een eeuwigheid. Nederland is weer 100% in de ban van COVID-19. En denkt enkel nog na over mogelijkheden voor kerst. Ander nieuws is grotendeels verdrongen door de discussie over vaccinatie.

Zo’n 400 groene profeten waren medio september toch naar Terschelling gekomen. Ik verwachtte dat Springtij dit jaar last minute afgeblazen zou worden. En heb geaarzeld of ik toch zou gaan. Manoeuvreren dus tussen het nemen van 100% eigen verantwoordelijkheid en het opzoeken van de grenzen van het COVID-beleid. Ik was er dus. Het werd een wat vervreemd Springtij. Door het opsplitsen van groepen, de openingssessie in de regen in de kille buitenlucht, de afstandsregels... Maar vervreemdend of niet, iedereen was blij weer even groen contact te hebben.

Wat blijft er bij van mijn elfde bezoek? De afwezigheid van een groot deel van het bedrijfsleven, maar de aanwezigheid van een aantal topambtenaren en politici. Best dapper. Terug van weggeweest waren de uitgebreide presentaties van de wetenschap. Want Springtij is altijd handig als fact check voor groene ontwikkelingen. Ben je na enkele workshops weer even bij over wat er echt gebeurt met klimaat, energie, ecosysteem en op financieel gebied. Bijzondere aandacht was er dit jaar voor het herstel van de rol van de overheid en van de natuur.

Te beginnen met dat laatste. Het begint in te dalen. Als we als mensheid met 10 miljard gelukkig en lang willen leven op deze planeet, dan moeten we een aantal basisregels in acht nemen. Wij zijn niet meer dan onderdeel van ecosysteem aarde. En dat systeem redt zich prima zonder ons. Wij kunnen daarvan gepast oogsten, mits we ervoor zorgen dat ons afval en de emissies qua hoeveelheid en aard in dat systeem ‘passen’.

In dat licht moeten we het signaal van een aantal multinationals zien dat van fossiele grondstoffen wil overgaan op gebruik van hernieuwbare. Dit geldt niet alleen voor plastics, recyclen kent immers zo zijn grenzen, maar bijvoorbeeld ook voor schoonmaakmiddelen. Grappig dat een aantal lessen van de ecologische landbouw terugkomen in het nieuwe productiebeleid. Hetgeen overigens geen pleidooi vormt voor low-tech. Ecologisch leent zich juist goed voor hightech, denk aan future farming, plant labs (vertical faming) en kweekvleesachtige producten.

Erg mooi was ook de schildering van Tim van Hattum, Wageningen UR, over hoe Nederland eruit kan zien in 2120. Tenminste, als we ons land slim inrichten naar de wetmatigheden van dat ecosysteem. Adaptief omgaan met het klimaat. Maar ook bouwen in lijn met het landschap, met gebruikmaking van zoveel mogelijk natuurlijke materialen. Plus herbebossen en meebewegen met het stijgende water.

Een andere constatering is dat we dringend moeten investeren in een kwalitatief sterkere overheid. Iets wat nu opgenomen is in enkele verkiezingsprogramma’s. Zelfs VVD ziet dat de komende tijd “juist een sterke actieve overheid nodig zal zijn”. Na 30 jaar liberalisering en erosie van het publiek bestuur is de conclusie onontkoombaar. COVID-19 maakt dit ineens voor iedereen zichtbaar. Een stadsstaatje als Nederland heeft veel meer centrale regie nodig om uitdagingen als klimaat, energietransitie, financiële transitie, en het ombuigen van het enorme biodiversiteitsverlies aan te pakken. Het is mooi dat Brussel doorpakt, maar het zou aardig zijn als we op nationaal niveau weer tot de kopgroep gaan behoren.

Die transities moeten overigens sociaal plaatsvinden. Zorgen dus dat deze veranderingen de samenleving niet verder uit elkaar trekken, maar juist verbinden. Ook in het manifest van Springtij is hier aandacht voor. Het begrip burgerparticipatie heeft een rijke invulling nodig. Burgers kunnen meedenken over het proces, knelpunten en oplossingen. “Eigenaarschap voorkomt polarisatie en schept steun voor de transitie die zo hard nodig is.” Als we dat verbinden een beetje slim doen, kunnen we het leven voor veel mensen een heel stuk prettiger maken. De kennis daarvoor is royaal aanwezig en de 400 profeten wilden wel.