Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

2020 'In de mist' | Deel 3: verdwaald

Ik heb me een aantal maanden stilgehouden. Want word je niet ziek van corona, dan word je het wel van het media-theater dat bij deze pandemie hoort. Deel 3, we dwalen nog even door in de mist.

Toerisme

Half september steeg het besmettingscijfer snel. De kroegen moesten een uur eerder dicht, maar daar was het virus niet van onder de indruk. Net als in februari acteerde de overheid een paar weken te laat. En te licht. Ook in lijn met de eerste golf vormden terugkerende vakantiegangers de belangrijkste brandhaard. De GGD Brabant-Zuidoost meldde in augustus tientallen vluchten met besmette feestvierders. “Mensen vertelden over volle nachtclubs, drukke stranden en dringen bij het ontbijt.” Via het contactonderzoek werd exact duidelijk welke stoelen positief waren. De discussie in de media ging over of je wel of niet besmet werd in een vliegtuig. “Dat gebeurde zelden, maar dat hele ladingen virus het land werden ingevlogen, daar hoorde je de mensen niet over” (VK, 7/12). Bij de GGD waren ze stomverbaasd dat er niet ingegrepen werd in het toeristenverkeer. In december zagen we hetzelfde patroon bij Curaçao. Eén van de weinige en op dat moment veilige toeristenbestemmingen. Dus ging het virus met vakantiegangers massaal die kant op. Tot op het eiland de noodtoestand werd afgekondigd en een hele crew artsen en verplegers vanuit Nederland moest worden ingevlogen om hulp te bieden.

Lobby 

In september draaiden de lobbyisten overuren. Alle brancheorganisaties begrepen dat er restricties aan zaten te komen. En dus werd er massaal ingezet op beïnvloeding van politiek, beleid en media. Om regels soepeler te krijgen of de eigen branche in een uitzonderingssituatie te manoeuvreren. Dat leidde tot de kolderieke situatie dat kroegen en restaurants compleet dicht moesten maar grote winkelketens als nooit eerder vertoond ‘Black Friday’ mochten promoten. Twee weken dicht bleek voor cafés en restaurants drie maanden te worden. Tegelijkertijd kwam het publiek massaal naar de koopjes in de winkelstraten van de grote steden. De lobby van bedrijven als Ikea, Hornbach en pretparken bleek wel effectief. Dat leidde tot verontwaardiging bij een groot deel van de bevolking. En daarmee tot stevige vermindering van het draagvlak van Hugo de Jonge. Die wijselijk het lijsttrekkerschap van het CDA overdroeg aan de echte kroonprins, Wopke Hoekstra.

Korte lontjes

Ook de vuurwerkbranche, amateursport en culturele sector bleken te weinig gewicht in de Haagsche schaal te kunnen leggen. Onze koning had de smeulende veenbrand ook wat onderschat en ging blij gemoed met zijn gezin naar Griekenland. Code geel, dus dat moest kunnen. Voormalig royalty watcher Kysia Hekster viel als serieus NPO-verslaggeefster compleet uit haar rol toen zij het koningshuis lichtelijk hysterisch de maat nam. Een aantal dagen domineerde deze eenakter de NPO en andere media. In stijl afgesloten met een wonderlijk excuus van Willem-Alexander waar menig cabaretier hem eeuwig dankbaar voor is. Als je voer bent voor een rel in de media is kennelijk alles geoorloofd. Tien jaar terug was dat vooral de werkwijze van Engelse tabloids. Maar ook die Angelsaksische hype is ‘here to stay’.

November

Er zijn maanden waarin meer gebeurt dan in het hele decennium daarvoor. November was zo’n roller coaster. Het virus leek wat rust te nemen. De eerste twee succesvolle vaccins werden aangekondigd en bleken buitengewoon effectief. In negen maanden ontwikkeld in plaats van de voorspelde twee tot vier jaar. De beurs schoot omhoog naar pre-corona hoogtes. Wel bleef een duidelijke tweedeling zichtbaar tussen bedrijven uit de oude en uit de nieuwe economie. En, ik ben er ’s nachts voor opgebleven, Biden won royaal de presidentsverkiezingen. Maar het was, door dat vreselijke kiessysteem, dagenlang bizar spannend. Trump gedroeg zich volledig in stijl en tweette een maand lang dat de verkiezingen gestolen waren. Echt griezelig is dat zijn opvattingen worden gesteund door meer dan 40% van de Amerikaanse kiezers. 

Vertrouwen

Nederland kent ook een grote groep burgers die het vertrouwen in de overheid volledig kwijt is. Dat dit niet geheel onterecht is, bleek uit het onderzoek naar het (niet) functioneren van de toezichthouders, de Inspecties. Kapot bezuinigd en stuk gereorganiseerd. Met als klapstuk begin december de parlementaire enquête over de toeslagenaffaire en de Belastingdienst. ‘Ongekend onrecht’ was de naam van het rapport. Alles en iedereen had gefaald. Tienduizenden gezinnen zijn willens en wetens de vernieling in geholpen. Iets wat, dat is mijn taxatie, geen van de betrokkenen zo bedoeld heeft. Maar kennelijk hebben we iets gecreëerd waar niemand grip op heeft en wat burgers vermaalt. 

Regie

Het was eind november toen Hugo de Jonge in een interview met de NRC (27/11) aangaf dat “ons zorgstelsel niet is opgewassen tegen een pandemie van deze omvang. Het ontbreekt op alle fronten aan de mogelijkheid om centrale regie te voeren.” Voor de goede orde, veel bezuinigingen zaten verstopt in sympathiek ogende decentralisering. Ons gezondheidsapparaat werkt daarbij nauwelijks samen. Elke GGD of ziekenhuis werkt anders en alles is autonoom georganiseerd. Het ministerie van VWS heeft daar nauwelijks grip op. Koppel dit aan een eigenwijs volk, krachtige lobby’s en de erfenissen van 20 jaar neoliberaal beleid, dan is het niet zo vreemd dat de zorg volledig klem loopt. Waarbij de lobby van de invloedrijkste organisaties uit diezelfde zorg, ook niet onderschat moet worden. Tegen deze achtergrond hoeven we ons er dan ook niet over te verbazen dat Nederland niet als een van de eersten overgaat tot vaccinatie, alle mediadiscussie ten spijt. 

Kerst 2020

Medio december steeg het aantal positieve testen weer, dus zit Nederland nu, op het moment van schrijven, compleet op slot. Onverwacht. Dit keer moesten alle lobby’s eraan geloven. Ook het personenverkeer naar het Verenigd Koninkrijk viel stil, een soort vingeroefening voor de Brexit. De zorg is afgeschaald, de feestelijk verlichte straten zijn leeg. In de woonkamers wordt stevig gerekend hoe kerst te vieren met maximaal twee of drie bezoekers. Ik verwacht dat we in het tweede kwartaal onze vrijheid uitbundig zullen hervinden, omdat veel kwetsbare mensen dan gevaccineerd zijn. Dat bestrijdt het virus immers het best. De meeste twijfelaars doen straks gewoon mee. Eerst komen er nog een paar pittige maanden. We dwalen nog even door in de mist.

 

Dit is deel 3 en tevens het laatste deel van mijn terugblik op 2020.