Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Koerswending

Twee weekjes Makkum (Friesland) brengen me op wat afstand van het mediacircus in de Randstad. Op het platteland maken ze zich in de regel druk om andere zaken. Tastbare dingen en ontwikkelingen met een wat langere horizon. Juist daar, op mijn idyllische vakantieplekje, valt me op hoe heftig het kabinet onder druk gezet wordt. Overal het blauw-wit-rood, niemand is te vertrouwen en Rutte moet weg. De perfect storm die over de wereld raast moet, liefst nog voor Prinsjesdag, worden bedwongen. Met enkel winnaars…

 

Destabilisatie

Een zeilvriend van me werkte tot voor kort bij de NAVO. Zijn voornaamste taak was het pareren van de stroom desinformatie en cyberaanvallen uit ‘het oosten’. Om gerichte destabilisatie van onze samenleving tegen te gaan. Hij was daar overigens niet optimistisch over. Het is immers veel makkelijker een samenleving met desinformatie in verwarring en chaos te brengen, dan conventioneel oorlog te voeren. 

 

Van en voor ons 

Trump, Le Pen en andere middelpuntvliedende krachten hebben zich deze zomer met eenzelfde doel, in het Nederlandse stikstofdebat geroerd. Afgelopen maanden zijn er op tal van plaatsen heftige acties gevoerd met als gezamenlijke noemer de vrees dat onze vrijheid wordt afgepakt. Zo zie ik ook de blauw-wit-rode vlaggen, ironisch genoeg vaak op kapitale woningen. Samen tegen de elite? In ieder geval samen tegen de overheid. Kennelijk wordt gemakshalve vergeten dat die overheid van en voor ons is. En juist probeert te zorgen dat elk individu zich in vrijheid kan ontplooien. 

 

Kentering 

Na twintig jaar liberalisme, waarin de markt en de sterkste partijen de koers van het land bepaalden, probeert Rutte IV weer wat orde in de chaos te brengen. Op tal van dossiers was het beleid uit de bocht geschoten. Grotendeels door te blijven steken in steeds weer wijzigende intenties en af te zien van uitvoerende actie. Met daarbovenop waanzinnige bezuinigingen op de publieke sector. De kentering kwam met corona. Daar werd weer een podium gegeven aan de rol van de overheid. En de ambtenarij bleek de relatieve rustperiode gebruikt te hebben om tal van dossiers recht te zetten. Al met het lezen van coalitieakkoord bekroop mij het gevoel dat er een kentering ingezet werd. Het stond immers bol van ambities om publieke zaken beter te regelen en de benodigde transities in of door te zetten... Dit overigens aardig in de pas met Europees beleid, waar in de regel beter nagedacht wordt. 

 

Voortvarende start 

Bij het aantreden van dit kabinet was al duidelijk dat het wel eens een korte termijn kon worden, gezien de vele en ingrijpende parlementaire enquêtes. En het gemiste jaar door de buitensporig ongelukkige en lange formatie. Het kabinet is, ondanks de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, dan ook bijzonder voortvarend van start gegaan. Er is in een half jaar meer gebeurd om de markt voor huurders en woningzoekenden te verbeteren, dan in de afgelopen vijftien jaar. Het minimumloon is en wordt stevig verhoogd. Het klimaatakkoord wordt met inzet van zon, wind, elektrificatie en waterstof zoveel mogelijk nagejaagd, geplaagd en geholpen door de gasschaarste. Na veertig jaar discussie en uitstel is er eindelijk statiegeld op veel eenmalige drankverpakkingen en wordt het gebruik van eenmalige plasticverpakkingen fors aan banden gelegd. Van der Wal heeft natuurlijk haar stikstofplan gelanceerd. Het aantal vliegbewegingen voor Schiphol is verlaagd, Tata Steel gaat met support van de overheid naar waterstof, … 

 

Dichtbij de horizon 

Als ik topambtenaren spreek zie ik dat er gejaagd wordt op een koers richting publiek en groen. Kortweg gezegd, het corrigeren van de schade door veel te grote marktwerking en het doorzetten van de voorbereiding op de nieuwe economie. Men heeft haast. Een kabinet heeft een horizon van vier jaar, als het niet voortijdig valt. Dat is, zo is al vaak betoogd, veel te kort. Effectief hebben veel kabinetten maximaal drie jaar om hun koers in te zetten. Het laatste half jaar wordt immers weer voorgesorteerd op de nieuwe verkiezingen. Dit kabinet wordt na acht maanden al weggeschreven. In de peilingen hebben de coalitiepartijen nog slechts 45 zetels. Niemand weet overigens hoe het verder moet als Rutte sneuvelt.

 

Ambities waarmaken

Met 19 fracties wordt coalitievorming steeds ingewikkelder, met risico op chaos, verdeeldheid en dus stilstand in beleid en uitvoering. Destabilisatie, maar dan intern gecreëerd! Opnieuw ruim baan voor ‘het recht van de sterkste en de macht van de markt’. Dat vaart niet lekker in een perfect storm. Kortom, het is niet ‘mijn’ coalitie, maar het coalitieakkoord is zo slecht nog niet. Dus geef ze de ruimte hun ambities voor de samenleving waar te maken. Dat is al ingewikkeld genoeg. Uiterlijk over tweeënhalf jaar kunnen we de balans opmaken en weer voor een andere koers stemmen. Dat is krap genoeg voor beetje reparatie en koerswending.