Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Bevrijdingsdag, een reflectief moment voor een nieuwe start, daarom een wat langere column.

100 dagen

Als bureau hebben we menig crisis begeleid. Daar hanteren we vaste procedures voor. Die gaan in essentie over onmiddellijke, dedicated actie, leiderschap/mandaat en de inzet van mensen met de juiste skills. Er is op zo’n moment geen ruimte voor maanden discussie over de procedures. Op politiek en bestuurlijk niveau ligt dat in Nederland kennelijk anders. Het tekent de staat van het land. 

 

Momentum

Ik ben opgevoed met de gedachte geboren te zijn in een van de beschaafdste en best georganiseerde landen. Hoewel we op lijstjes nog steeds bovenaan staan, lijkt dat niet meer. Als stagiair werkte ik een jaar in Sri Lanka. Na de verkiezingen aldaar werden de OV-bussen geverfd in de kleur van de winnende partij en werden directeuren van plantages direct vervangen door politieke sympathisanten. Met ruïneuze gevolgen. Hier is alles meer toegedekt, maar in essentie heb ik soms het gevoel dat we tot dat niveau afgedaald zijn. Net als na de oorlog is er nu een momentum voor wederopbouw, met weer de VS als aanjager. Het eindverslag van Tjeenk Willink vormt voor ons land een mooie opstap. 

 

Lek

Mac van Dinther kan goed schrijven. De Volkskrant van 18 april bevatte een parel van een verslag. Over een kanaal wat op ondeskundige wijze verbreed is. Waardoor fikse schade aan de 430 huizen langs dat kanaal ontstond. “Er is iets fundamenteel mis in Nederland. Overal is de deskundigheid wegbezuinigd en komen er managers voor terug. De overheid schuift de verantwoordelijkheid vervolgens af op het bedrijfsleven. Als burger ben je kansloos.” Aldus Stefan van Baars. Deze hoogleraar in ruste trok zich het lot van de omwonenden aan en maakte gehakt van het dossier. Er is te diep gegraven en het kanaal is nu gewoon lek. Uitgegeven schadegeld komt overal terecht maar nauwelijks bij degenen die schadeloosgesteld moeten worden. Een soort Groningen in het klein, een pracht metafoor voor wat er in het land aan de hand is. 

 

Kaltgestellt

Alida Oppers ken ik al lang. Ze heeft het tot inspecteur-generaal van de Onderwijs Inspectie geschopt. Die dienst houdt, onafhankelijk van politiek en bestuur, toezicht op de kwaliteit en werking van het onderwijs. Dat vinden ministers vaak niet comfortabel. Dus heeft de politiek de afgelopen decennia de meeste inspecties ‘kaltgestellt’, met bezuinigingen en inperking van de onafhankelijkheid. Maar dat werkt niet bij Alida, daar is haar rechtvaardigheidsgevoel te sterk voor. 

 

‘Great Reset’

Wat iedereen weet werd 14 april weer bevestigd: het gaat niet goed met het onderwijs. De basisvaardigheden (rekenen en taal) zijn ver onder de maat en de kansenongelijkheid neemt alleen maar toe. Alida vindt dat het onderwijs toe is aan een grondige renovatie. “Het kan allemaal beter. Wat er in de klas gebeurt, wat schoolleiders doen, welke beslissingen bestuurders nemen en ook welke rol wij als inspectie pakken.” (Parool, 14/4). Scholen moeten zich weer gaan focussen op het zo goed mogelijk uitvoeren van hun kerntaken. Met aanpakken die zich bewezen hebben. Tijd voor een Great Reset, aldus de PO-Raad.

 

Relaxed

Ik heb net mijn eerste prik te pakken. Zondagochtend, in alle rust. Buitengewoon goed georkestreerd door de GGD. Een brief, een bevestiging, twee sms’jes om het niet te vergeten en tien boa’s om het weinige verkeer te regelen. Een uitgebreide vragenlijst en een kwartier op bijeffecten wachten; want je weet maar nooit. En een prikje van niks door een hele lieve zuster. Ik was blij dat dit onderdeel van de corona bestrijding in ieder geval werkte, maar merkte weinig van enig crisis/urgentiegevoel. Het was wel heel erg relaxed in de mega-tent. 

 

Dommigheid

Corona heeft duidelijk gemaakt dat het zorgsysteem veel te complex is en velerlei belangen kent. Ook zonder corona is de gezondheidszorg veel te curatief gericht en stelt het zichzelf, in plaats van de patiënt, centraal. Enkele Europese vrienden van me waren ronduit onthutst over het niveau van de zorg in Nederland. Dat wordt nog wat als straks de tienduizenden wachtende hart- en kankerpatiënten weer binnenstromen. In mijn directe omgeving merk ik dat velen murw zijn van zoveel leed en dommigheid. Het is geen gespreksonderwerp meer, men wil er helemaal niets meer over horen. 

 

De moderne tijd

Woensdag 28 april hield Joe Biden zijn 100-dagen speech. Opmerkelijk hoe een 78-jarige de VS een nieuw tijdperk in loodst. Gesteund door een in sneltreinvaart verlopende vaccinatie met een cruciale rol voor een actieve en krachtige overheid. Met 6.000 miljard dollar kiest hij voor een ongekend herstelplan. In essentie gaat hij ervoor de middenklasse te versterken, de verouderde infrastructuur te verbeteren en via gratis beroepsonderwijs en banen in de energietransitie af te stevenen op de nieuwe economie. Via toeslagen en een hoger minimumloon kunnen gezinnen weer bouwen aan hun toekomst. Kortom, Biden probeert de VS met spoed de moderne tijd in te loodsen. Het benodigd budget komt van bedrijven en vooral, de allerrijksten. 

 

Uitvoering

Tjeenk Willink vindt dat er een regeerakkoord op hoofdlijnen moet komen, om vaart te maken met de crisisaanpak van de belangrijkste maatschappelijke issues. In zijn analytisch verslag benoemt hij als belangrijk knelpunt “het dringend versterken van inhoudelijke deskundigheid op departementen, … het echte tegenwicht tegen managers en bestuurders komt van professionals op de werkvloer.” Kortom, het afgelopen decennium manageden we maar wat. We hebben natuurlijk ook nog wat Nederlandse issues, maar delen van het herstelplan van Biden kunnen we zo overnemen. Laat Rutte, Kaag, Hoekstra al dan niet met Klaver en Ploumen snel aan het werk gaan. Daarbij gaat het niet om de plannen as such, het gaat nu om de uitvoering. En daar zijn we een stuk minder competent in gebleken dan gedacht. Drie op handen zijnde parlementaire enquêtes zullen ons dat de komende kabinetsperiode pijnlijk duidelijk maken. Wie er nu ook gaat regeren, na een jaar of twee is het waarschijnlijk al voorbij. Kortom, als twee bijna 80-jarigen nu even de koppen bij elkaar steken dan kunnen we alvast 100 dagen winnen en de crisis tot een kans maken.

 

 

Marcel Schuttelaar

Founder of Schuttelaar & Partners

 

Wilt u voortaan ook columns van Marcel Schuttelaar ontvangen? Schrijf u dan hier in.