Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

Opschieten

Het is voor lobbyend Nederland handig dat er ruim tijd is de koers van het nieuwe kabinet te beïnvloeden. Zo zijn er ook suggesties gedaan ons voedsel gezonder te maken. Het is afgelopen periode duidelijk geworden dat het preventiebeleid rond voeding weinig succesvol is. Op roken en alcohol zijn door Paul Blokhuis wel belangrijke stappen gezet. Een nieuw bewindspersoon mag dus zijn tanden gaan zetten in gezonder voedsel.

Goedkoop ongezond

Het ingewikkelde is dat we vaak alle consumenten over één kam scheren. Ten onrechte. Terwijl de hoge SES succesvolle pogingen doet de honderd jaar grens te doorbreken, lukt het veel burgers uit ‘probleemwijken’ niet gezonder oud te worden. Het verschil in gezonde levensjaren (15) is afgelopen decennia juist groter geworden. Recent onderzoek van het CBS maakt duidelijk dat gezond voedsel de afgelopen tien jaar relatief duurder is geworden en ongezond goedkoper. Nog een stimulans voor grotere verschillen.

Gezondheidsactivisme

Er zijn de afgelopen periode veel suggesties gedaan om meer succes te boeken. Vaak hebben die als nadeel dat vooral de in voeding geïnteresseerden daar beter van worden. Of dat aanbevelingen zo algemeen zijn (een gezonde voedselomgeving) dat ik betwijfel of we daar snel succes mee gaan boeken. Anderzijds zijn ze soms zo strikt (volgens de Schijf van Vijf) dat het praktisch effect beperkt is. Daarnaast wordt het gezondheidsideaal niet gedragen door een activistische beweging met een gedeelde onafhankelijke visie. We hebben in de klimaatdiscussie Urgenda/Milieudefensie en bij dierenwelzijn Wakker Dier, maar welke actiegroep maakt zich nu echt druk om de belabberde gezondheid van de armere delen van onze samenleving?

Nutri-Score

Uit ervaring weet ik dat voor de lage SES vooral aanbodsturing effectief is. De verkopende partijen moeten veel gezondere producten gaan aanbieden. Die willen soms wel meer doen, maar zitten al een jaar of vijf met de handen in het haar, want zij missen een stimulerend toetsingskader. Het internationale Nutri-Score logo wat nu in verschillende landen en soms alhier wordt gebruikt kan daarbij behulpzaam zijn. Het systeem is supersimpel voor consumenten want het is in lijn met de al decennialang gebruikte energiewijzers. Het stimuleert fabrikanten hun producten te verbeteren. En, belangrijk, het geeft de retailer en foodservice de mogelijkheid te sturen in onderhandelingen met de fabrikant of grondstoffenleverancier.

Eindeloze mogelijkheden

Zij kunnen er zo voor zorgen dat er gezondere varianten van producten gemaakt en geleverd worden. En de winkel zo inrichten dat de ongezonde varianten van bijvoorbeeld snacks geweerd worden of achterin staan. Schappen zo etaleren dat de gezondere ontbijtproducten vooraan of op ooghoogte staan. En de voorlichting erop aanpassen. Bij online verkoop zou je als klant eenvoudig moeten kunnen aangeven alleen producten met een van de beste scores te willen kopen. Ook de mogelijkheden in horeca en food delivery zijn groot en effectief. Uiteindelijk zou via een heffingssysteem ook een financiële prikkel gegeven kunnen worden door bijvoorbeeld producten met een A- of A- en B-score goedkoper te maken. In België gebruikt Delhaize het systeem heel succesvol om korting te geven op aankoop van gezonde producten. Tenslotte biedt het systeem ook interessante mogelijkheden voor ngo’s.

De vijand van het goede

Wat een simpel voorlichtingslogo lijkt is in feite een prachtig efficiënt sturingsinstrument. Nu zitten er nog wat weeffoutjes in het algoritme van het systeem. Witbrood scoort op zijn Frans, dus goed en de Italianen zijn boos dat olijfolie geen A scoort. De Spanjaarden hebben moeite met de beoordeling van de gedroogde worst. Carrefour creëerde een wenkbrauw fronsende schoollunch die gunstig scoort, maar toch niet zo gezond is. En soms geeft ons nationale instrument, de Schijf van Vijf, ook een wat ander advies.

Brieven

Reden genoeg voor de nationale voedingswetenschap om, gesteund door enkele lobbyisten, in het geweer te komen en in brieven aan de staatssecretaris hun bezorgdheid te uiten. Op zich hebben ze een punt maar ik heb liever dat ze hun zorgen focussen op de beroerde gezondheidstoestand van het kwetsbare deel van de burgerij. Zoals vaker gezegd, hebben we daar, alle voedselvoorlichting ten spijt, de afgelopen decennia weinig aan verbeterd. Op dit moment wordt door een internationale commissie overigens gewerkt aan het verder verbeteren van het algoritme achter Nutri-Score. Zodat het in tal van landen in Europa beter toepasbaar is en wat meer in lijn ligt met de nationale aanbevelingen. Maar perfect zal het nooit worden. Het betere zou hier weer de vijand van het goede kunnen worden, zoals mij thuis altijd geleerd is.

In stilte

Kortom, ook dit instrument zal niet alle problemen oplossen, maar ik zou het nieuwe kabinet wel verzoeken hier haast mee te maken. Het onafhankelijk uit te rollen en geld vrij te maken om het goed te handhaven en te zorgen voor een informatiepunt voor bedrijven en communicatie richting de consument. Ofschoon het effect van dat laatste niet overschat moet worden. Het systeem werkt in wezen in stilte, dat is het mooie. Veertig jaar geleden ben ik als voedingskundige afgestudeerd. Het zou mooi zijn nog mee te maken dat we wat meer effect sorteren bij hen die het echt nodig hebben. Opschieten dus alstublieft.