Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

De ziel van agrifood

We spreken regelmatig ambtenaren over het perspectief van de agrifoodsector. Enerzijds omdat de sector hard bezig is de bocht naar een ander voedselsysteem te maken. Anderzijds als tegenwicht voor de sombere verhalen over stikstof, methaan en dode natuur. Werd de sector in het verleden bejubeld en vormde dat besef een stuk cement in ons taalonderwijs. Nu is er zoveel kritiek en administratieve druk dat de ziel dreigt te verdampen. We vierden onlangs het vijf jarig bestaan van de Smart Food Alliance, een bijzondere groep koploperbedrijven in Agrifood, bij de kloosterboerderij van Livar. Dit bleek een mooie gelegenheid nadrukkelijk stil te staan bij de ziel van de sector. 

Enthousiaste klant

Toeval bestaat niet. De dag voor de bijeenkomst reed ik fietsend bijna mijn slager van de sokken. Ik herkende hem niet zonder werkkledij. Hij was 25 jaar geleden als eerste slager van Nederland met de verkoop van Livar varkensvlees begonnen. Na een jaar of 15 heeft hij al zijn reguliere vlees vervangen door speciaal vlees, zoals Livar en Texels lam. ‘De eerste 10 jaar liep het niet, ik heb regelmatig getwijfeld of ik moest doorzetten. Maar jij was altijd zo’n enthousiaste klant, dat heeft me enorm geholpen’. Hij vond het geweldig dat we met de 40 bedrijven van de Smart Food Alliance ons lustrum zouden vieren bij ‘zijn Livar’. 

Gemeenschap

De Trappistenabdij van Lilbosch is gebouwd rond 1885. Het is een sobere mix tussen een herenboerderij en een landhuis. De enige abdij die als kloosterboerderij van agrarische inkomsten leeft. Overigens zijn ook alle privé inkomsten zoals de AOW van de zes broeders bestemd voor de abdij. De monniken hebben miljoenen geïnvesteerd in Livar, waarmee dit als het ware een gemeenschappelijk bedrijf is. Blije biggen, bbq’s en banners decoreerden de binnenplaats. De gehele familie De Rond, van dochter van 5 tot oma op leeftijd, stonden trots de varkens en het vlees te showen. 

Bezielde bedrijfsvoering

We werden welkom geheten door Vader Abt. Een zestiger in habijt met een vriendelijke, open blik, die de ondernemers een stukje diepte meegaf. Hij vond dat werken uit je ziel moest komen. Enkel acht uur werken voor geld en leuke dingen, dan mis je de eigenlijke zin van de arbeid. “Een bedrijf zonder ziel kan wel winstgevend zijn, maar is een dood bedrijf. Als een bedrijf alles voor je is, verlies je zelf je ziel. En een mens zonder ziel is een dode mens.” In dat spanningsveld vond Vader Abt het verstandig met de schepping mee te bewegen. Mee werken dus met andere mensen, met dieren en planten. Dan krijgen die als het ware meer ziel, zoals de varkens van Livar en dat proef je: “Smaak als beloning voor goede zorg.” Als je tegen de schepping inwerkt, dan krijg je uiteindelijk disruptie. Werken aan een bezielde bedrijfsvoering, dat is volgens Abt Dom Malachias de toekomst.

Ondernemersdans

Henk Staghouwer (LNV) was duidelijk op zijn gemak. Minster-ondernemer tussen de ondernemers. Hij sprak van de ondernemersdans. “Nieuwe smaken, recepten, bakmethoden en daarmee ondernemerskansen. Net als zijn voorgangster zet hij in op kringlooplandbouw. Als basis voor de voedseltransitie.” Uit het gesprek met de aanwezige ondernemers kwamen issues, maar vooral ook mooie kansen naar voren. GROWy is een volledig circulaire en klimaatneutrale vertical farm. Zij merken dat er vooral veel belangstelling is voor deze innovatieve manier van telen vanuit het buitenland. Kipster merkt dat ook. Zij gaan nu vier boerderijen bouwen in de VS. ‘Het is zonde dat er in Nederland weinig ruimte is om onze duurzame landbouw uit te breiden, maar wel om ouderwetse praktijken te continueren”. MenkenOrlando meldde dat zij met duurzaam ook hun toekomst op de lange termijn veilig willen stellen. We kijken dus niet vijf maar vijftig jaar vooruit. Fruitmasters probeert enkel die appelbomen te bespuiten die ‘ziek zijn’. Heel specifiek en zuinig dus. De regelgeving moet daar wel op aangepast worden.

Innovatie en traditie

Green Mushroom Farm bood Staghouwer een plan met een nieuw verdienmodel voor 1500 paddenstoelenboeren. HAK, Hessing en Greenco onderstreepten het belang van het eten van minder dierlijk eiwit, en meer groenten. Een snelle invoer van 0% btw op groente en fruit (vers én conserven/diepvries) zou behoorlijk helpen. HelloFresh meldde hun visie op gezond en duurzaam eten: “Change the way people eat forever.” Door de maaltijdboxen is meer dan 50% van hun klanten gezonder gaan eten. Elke box bevat p.p. minimaal 200 gram groenten en eenderde van de recepten is vega. Rederij van der Zwan liet nog even zien wat er gebeurt als een sector bijvoorbeeld door verdeeldheid en een perfect storm (energieprijzen, wind (ruimte) op zee, Brexit) in de problemen komt. Bijna 50% van de sector wordt dit jaar gesaneerd. Daarmee verdampt een stuk traditie. 

De ziel

Het was inspirerend te zien hoeveel energie er op de binnenplaats loskwam. Enthousiaste ondernemers die duidelijk kiezen voor een duurzaam en gezond voedselsysteem, een eerlijke prijs en een goed verdienmodel voor alle partijen in de keten. Bijna alle bedrijven wensten innovatieruimte, vergunningen of omschakelsubsidies om de transitie te versnellen. Afgesproken werd om in samenwerking met het ministerie meer ruimte voor de transitie van agrifood te creëren. Omschakelen dus in plaats van afhaken. Om zo de ziel in de sector zijn werk te laten doen.

 

Wilt u voortaan per mail columns van Marcel ontvangen? Schrijf u hier in.