Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Doutzen Wagenaar

Blockchain, een fenomeen ontrafeld

Ik heb onlangs een kokosnoot gekocht bij Fairfood. Zodra deze wordt bezorgd kan ik alle informatie over de herkomst en reis makkelijk terugvinden. Als ik wil kan ik de boer zelfs extra betalen met digitale currencies. Allemaal mogelijk gemaakt door de mysterieuze blockchain technologie.

Het is alweer een poosje geleden dat ik een lunchlezing over het fenomeen blockchain bijwoonde. Ik had pas iets eerder gehoord over het concept toen een goede vriend — werkzaam bij een grote bank — me erover vertelde. Ooit bedoeld als technologie om banken te ondermijnen, is het nu een technologie die door banken wordt omarmd als mogelijkheid veel processen efficiënter en veiliger te maken. Sinds ik bewust ben van dit concept, hoor ik het buzzword werkelijk overal. Bij het ‘Grote bananendebat’ van Max Havelaar, tijdens het Food Policy Outbreak event en zelfs bij het ‘Beyond TTIP en CETA’ debat van Milieudefensie riep iemand iets over ‘blockchain’.

Wat kan deze technologie, ooit bedacht door de mysterieuze Satoshi Nakamoto, precies betekenen voor ketens? En wat is ‘de blockchain’ eigenlijk precies? De uitleg van de levensmiddelenkrant ‘in een blockchain delen de deelnemers alles met elkaar, niks blijft geheim’ schiet een beetje te kort. Ik ben op onderzoek gegaan en heb ook mijn collega Joost Schuttelaar (ICT-expert) gevraagd om mij inzicht te geven in dit mysterie.

In dit eerste artikel geef ik een algemene uitleg over de blockchain. In artikel twee kijk ik wat dit fenomeen betekent voor het opzetten en managen van (duurzame) ketens.

De techniek achter bitcoin

De bedenker van de blockchain (van bitcoin) schreef in 2008 een korte paper (PDF) waarin hij of zij het idee beschreef van een virtueel betaalmiddel — dat we kennen als bitcoin. De technologie erachter — de blockchain — maakt het mogelijk dat het betaalmiddel uitgewisseld kan worden zonder tussenpersoon (bijv. een bank) en waarbij vertrouwen op een derde partij niet nodig is. In plaats van één centrale autoriteit die alles controleert, wordt de controle juist uitgevoerd door iedere deelnemer van het bitcoinnetwerk (of eigenlijk hun krachtige computers).

Alle transacties met bitcoins worden opgeslagen in een soort online kasboek: de ledger. Dit kasboek is de blockchain (van bitcoin) en deze bestaat uit ‘blokken’ van transacties. Elk nieuw blok bevat via ingewikkelde codering ook de informatie uit het blok ervoor. Zo ontstaat een lange ketting van (complete) informatie. Sjoemelen met de eerdere informatie kan niet, omdat je dan ook moet sjoemelen met alle daarop volgende blokken informatie.

De bitcoin wordt niet uitgegeven door een centrale bank (die simpelweg bankbiljetten bijprint of munten laat slaan), maar door het delven van bitcoins, via een proces dat mining wordt genoemd. Niet echt natuurlijk, maar virtueel. Nieuwe bitcoins ontstaan door een computer naar een complexe code te laten zoeken. Zodra de code gevonden is kunnen alle computers in het netwerk deze eenvoudig verifiëren (proof of work).

De bitcoin heeft inmiddels een wat negatieve reputatie gekregen vanwege het gebruik door drugsdealers, wapenhandelaars en andere duistere figuren die optimaal profiteren van de anonimiteit (zoals bij de Silk Road op het dark web). En ook door het feit dat slechts een handje vol mensen de computerkracht heeft om nieuwe bitcoins te minen. Maar de technologie erachter wordt juist steeds meer geroemd. De blockchain, zo wordt er gezegd, is goed te gebruiken voor allerlei andere toepassingen.

Slimme contracten

Daar waar de virtuele munten dus onder vuur liggen, ligt de technologie er achter — de blockchain — dat niet. Hieronder is te zien dat er veel meer met de technologie van de blockchain mogelijk is. Ook in De Wereld Draait Door wordt een goede poging gedaan.

De kern van de blockchain technologie is, dat een netwerk van computers er — via wiskundige principes — voor zorgt dat informatie decentraal wordt bewaard, authentiek en integer is en dat er niet mee geknoeid kan worden. Die eigenschappen zij niet alleen handig voor geld, maar ook voor allerlei andere contracten en afspraken. Gemaakte afspraken liggen vast in de blockchain en zijn niet te wijzigen.

De technologie van blockchain wordt ook gebruikt voor slimme contracten: smart contracts. In plaats van informatie over een transactie staat er informatie over een bepaalde afspraak en de voorwaarden waaronder die afspraak geldt in een blok. Een voorbeeld is dat persoon A elke maand 100 euro overmaakt aan persoon B. De twee partijen kunnen dat overeenkomen in een smart contract en de betalingen worden automatisch uitgevoerd. Ook voor andere documenten zoals testamenten en huwelijksaktes, kunnen smart contracts gemaakt worden.

Open en gesloten systemen

Bitcoin is een volledig open systeem. Iedereen die dat wil heeft toegang tot het complete ‘bestand’ aan transacties en kopietjes van dat bestand staan op ontzettend veel particuliere computers. Alle informatie is openbaar en daar komen vanzelfsprekend privacy-uitdagingen bij kijken.

Steeds meer partijen maken daarom gebruik van de technologie achter de blockchain maar doen dat in een min of meer gesloten setting. Dat kan enerzijds door te bepalen welke partijen toegang hebben tot de blockchain, door een deel van de informatie te versleutelen door middel van encryptie, of door een combinatie van allebei.

In bovenstaand filmpje is mooi te zien hoe de technologie wordt gebruikt voor een gesloten handelsplatform waarbij de middle man (de bank) weer in beeld komt maar veel van de inefficiëntie en kwetsbaarheid uit traditionele handelssystemen weggehaald is met dank aan de blockchain.

Maar wat betekent dit alles voor ons vakgebied? In het volgende artikel ga ik in op de relevantie van de blockchain technologie in duurzame ketens. Gaat de blockchain alle problemen en uitdagingen van vandaag de dag oplossen of is een beetje scepsis op zijn plaats?