Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Marcel Schuttelaar

De minister en de geklutste eieren

Vlak voor de start van mijn zeilrace naar het Zuid Engelse Plymouth, sprak ik een bevriende topambtenaar van EZ. Hij zou pas later met vakantie gaan en in tussentijd de honneurs waarnemen op het gebied van Voedsel, "… dan heb ik nog wat te goed. Ik hoop alleen maar dat ik dit jaar niet weer een voedselcrisis over me uitgestort krijg. Dat is bijna elk vakantie vaste prik". Nadat ik, op de terugtocht via de VRT de berichten over de eiercrisis hoorde, heb ik hem alsnog een goede vakantie gewenst.

Al zeilende voor de Belgische kust bleek mijn telefoon voldoende bereik te hebben, waardoor ik flink wat media te woord heb kunnen staan. Daar heb ik nagedacht over de learnings van deze affaire. Dat zijn er naar mijn idee een aantal, in willekeurige volgorde:

1. Wel of geen ei

De belangrijkste vraag voor consumenten was natuurlijk of je wel of niet eieren kunt blijven eten. De verwarring daarover was compleet. Volgens de NVWA kon je eieren maar beter even laten staan. Volgens tal van ‘niet op vakantie zijnde’ deskundigen was dit echter volstrekte onzin. Met als gevolg dat de NVWA haar advies later weer nuanceerde.

Ook al is het niet eenvoudig, het wordt nu echt tijd dat we een autoriteit optuigen die qua oordeel breed gerespecteerd wordt. Daarnaast zou het mooi zijn als deskundigen voortaan rechtstreeks met elkaar in discussie gaan om tot een oordeel te komen, in plaats van dat via de band van de consument te spelen.

2. Klassiek crisismanagement

Bij crisismanagement is het ontzettend belangrijk het issue te containen. Men dient zich hierbij vragen te stellen als ‘hoe gevaarlijk is het?’ en ‘om welke partijen voedsel gaat het precies?’

Als je die vragen niet helder kunt beantwoorden loopt zo'n issue volledig uit de hand. Het is duidelijk dat het beantwoorden van deze vragen tijd kost, aangezien voldoende analyses en controles moeten worden gedaan. Tegelijkertijd wil je het publiek natuurlijk zo snel mogelijk informeren.

Deze eiercrisis laat zien wat er gebeurt als je je huiswerk onvoldoende hebt gedaan, te snel aan de druk om open te zijn toegeeft én dan ook nog eens onduidelijke consumptieadviezen geeft. Het resultaat: de schade voor de sector loopt al snel op tot in de honderden miljoenen, terwijl er qua volksgezondheid nauwelijks winst is geboekt.

3. Internationale druk

Onderschat het buitenland niet. Op de VRT ging het vooral om de politieke discussie: heeft de Belgische keuringsdienst wel adequaat opgetreden en heeft de Minister snel genoeg ingegrepen? Het is in een verdeeld Europa uitermate verleidelijk de schuld over de grens te leggen, om vervolgens het ontstane gat in de eiermarkt te vullen met lokaal geproduceerde waar.

Dus toen de Vlaamse minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, Maggie de Block, onder druk van de media kwam te staan, werd plots een interne Nederlandse notitie gelekt waarin stond dat er in november 2016 al signalen waren van het gebruik van Fipronil. Dit leidde tot opluchting in België en een storm aan publiciteit aan deze kant van de grens.

4. De pluimveesector zelf

In alle commotie zou je de sector haast vergeten. Daar vandaan horen we nu het geluid dat er een schadefonds moet komen om de sector te helpen de klappen te boven te komen. Het blijft echter op zijn minst wonderlijk dat pakweg een op de vijf pluimveehouders een nieuw, onbekend ‘wondermiddel’ is gaan gebruiken voor bestrijding van een hardnekkige ziekte.

Hebben zij zelf nooit kunnen bedenken dat dit killing zou kunnen zijn voor de nationale verkoop en de export van hun producten? Kennelijk is men onbekend met de werkwijze van de retail: bij twijfel niet inhalen. Wat betekent dat men alle ‘twijfel’ uit het schap haalt en terugstuurt of laat vernietigen, op kosten van diezelfde pluimveehouders.

Ik kan me voorstellen dat de sector alle eenzijdige aandacht richting NVWA momenteel niet zo erg vindt. Schuilen in de luwte van de storm heet zoiets.

Als er een les te trekken is uit deze affaire, dan is het dat de eigen controlesystemen beter moeten. Open en in gezamenlijkheid moet er geleerd worden van het gebeurde. Hoe belangrijk de rol van de overheid ook is, het bedrijfsleven zelf is de eerstverantwoordelijke.

En nu verder…

Het viel mij op dat de bewindslieden van VWS en EZ hun verantwoordelijkheid nauwelijks hebben gepakt. Mogelijk speelt hier de demissionaire status van het kabinet een rol. Staatssecretaris Van Dam zit immers al bijna bij de NPO en ook Schippers zal niet terugkomen. In zo'n situatie kan een crisis flink doorzieken. Duidelijk is ook dat de NVWA versterkt moet worden.

Tot slot rest er nog een vraag die mij erg bezighoudt. Een ei kost voor consumenten anno nu pakweg evenveel als 50 jaar geleden, zeg 20 tot 25 cent. Dit impliceert dat voor veel pluimveehouders de marges flinterdun zijn en hun inkomen ongelofelijk onder druk staat. Dit vereist haast wel creatieve oplossingen als ook nog eens een deel van je kippen onderuit dreigt te gaan door een ziekte.

Dit moet dus anders: een eerlijke prijs, een diervriendelijk bestaan en voldoende aandacht voor het milieu en, natuurlijk, de voedselveiligheid. Een dergelijke integrale aanpak vraagt mijns inziens ook om een minister van voedsel, die van de huidige kluts weer een volwaardige omelet kan maken. 

Marcel Schuttelaar
Oprichter advies- en communicatiebureau Schuttelaar & Partners


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug