Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Jelle de Jong

Waterschappen als trekker van de energietransitie?

Water en energie, waar denk je dan aan? “Stuwdam voor elektriciteit” of “aquarobic voor senioren” zijn enkele antwoorden die ik van willekeurige passanten krijg. Maar wist je dat er meer energie in water zit dan je in eerste instantie dacht?

Dat is goed nieuws als we kijken naar de klimaatdoelstellingen waarin Nederland in 2030, 49% minder broeikasgassen uitstoot ten opzichte van 1990. Een rondgang in de waterwereld leverde mij een aantal interessante inzichten op over welke rol de 21 waterschappen in Nederland kunnen hebben in de bijdrage aan de energietransitie. 

Waar liggen er kansen?

Te beginnen bij aquathermie. Dit is de winning en distributie van warmte uit riool-, afval-, drink- en oppervlaktewater. Uit onderzoek door het STOWA blijkt dat zeker 40 procent van de gebouwen in Nederland verwarmd kan worden in plaats van aardgas.

Daarnaast is de potentie voor duurzame stroom uit zonne-energie erg groot. Niet alleen op gebouwen in beheer van het waterschap, maar ook op de 17.691 kilometer dijk die ons land rijk is. Ook Liggen er kansen voor drijvende zonneparken die tot wel 30 procent meer rendement kunnen opleveren dan op land.

En tot slot. Gemiddeld bevat huishoudelijk afvalwater acht keer meer energie dan wat er nodig is om het water te zuiveren. Door het overgebleven slib te vergisten, kan een rioolwaterzuiveringsinstallatie dus meer energie leveren dan het verbruikt.

Met deze en vele anderen voorbeelden zou ik vermoeden dat we al een heel eind op weg zijn om de puzzel van de energietransitie te leggen waarbij het waterschap een prominente rol krijgt. De werkelijkheid blijkt helaas weerbarstiger. 

Wat zijn de uitdagingen?

Wettelijk gezien mag een waterschap energie opwekken maar niet meer dan zij zelf verbruikt. Daarnaast zit het waterschap ook in een dilemma met de burger.

Ik hoor regelmatig gemopper over de hoogte van de waterschapsbelasting. Maar ja, iedereen wil droge voeten en schoon water in de sloot. Dat begrijp ik. Als een waterschap met het belastinggeld zich ook gaat richten op duurzame energieopwekking, dan zal de burger daar op z’n minst het nut en de noodzaak van moeten inzien. Daar valt nu nog een hoop winst te halen.

Tot slot zie ik de samenwerking tussen waterschappen met andere partijen als een uitdaging. Historisch gezien is het waterschap hoofdverantwoordelijk voor het uitvoeren van haar taak. In de energietransitie komen vaak veel meer partijen met een (politiek) belang om de hoek kijken. Ook is vaak onduidelijk wie de kar trekt.  

Wat moet er gebeuren? 

Er zijn heel veel inspirerende voorbeelden hoe het waterschap kan bijdragen aan de energietransitie. Ik heb dan ook alle vertrouwen in het halen van de doelstelling van de waterschappen om in 2025 energie zelfvoorzienend te zijn. De vraag is of het Rijk de waterschappen ook de ruimte geeft om het enorme potentieel, wat verder gaat dan alleen eigenverbruik, te kunnen en mogen benutten.

Verder zal ook de burger expliciet betrokken moeten worden. Niet alleen om de rol van het waterschap te begrijpen maar ook omdat de energietransitie vaak lokale consequenties heeft. Ook moet het waterschap intensiever samenwerken met bedrijven, gemeenten, provincies, overheid en anderen organisaties. Vanuit mijn ervaring bij Schuttelaar & Partners in het begeleiden van transitieprocessen een interessante opgave. 

Wilt u verder doorpraten en sparren over uw ambitie, strategie, draagvlak en communicatie? Neem vooral contact met ons op.