Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

Lokaal bouwen aan een gezonder Nederland: wat hebben we daarvoor nodig?

Een analyse van de status van het Lokaal Preventieakkoord in 32 Nederlandse gemeenten

Een gezonder en vitaler Nederland: het is een landelijke missie die al jaren op de agenda staat, maar waarvoor nog veel werk aan de winkel is. De COVID-crisis heeft het belang van gezondheidsbevordering extra onderstreept: we moeten méér doen om de gezonde leefstijl te stimuleren en om ongezonde gewoonten als roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik aan te pakken. Alleen zo staan we samen sterk tegen de gezondheidsrisico's van nu en die van de toekomst. In 2018 richtte onze overheid al het Nationaal Preventieakkoord op: een pakket aan afspraken en maatregelen om die gezondheidsmissie waar te maken. Aan dit akkoord hebben meer dan 70 organisaties zich gecommitteerd; de Vereniging Nederlandse Gemeentes (VNG) is één van de belangrijke ondertekenaars.

In het Nationaal Preventieakkoord werden ook afspraken gemaakt om op lokaal niveau de gezonde leefstijl te stimuleren. Om deze ambitie verder te versterken, werd het Nationaal Preventieakkoord vertaald naar een Lokaal Preventieakkoord voor gemeenten: opnieuw een pakket aan afspraken en maatregelen, maar ditmaal gericht op lokale partijen, lokale burgers, en lokale navolging van de plannen. Dé kans dus voor Nederlandse gemeenten om zich meer en doelgerichter in te zetten voor gezondheidsbevordering. Iedere gemeente kan namelijk zelf bepalen welke problematiek centraal staat, waarbij de lokale behoefte vaak leidend is.

Hoe betrek je lokale partijen?

Hoewel zo’n Lokaal Preventieakkoord dus veel kansen en goede ambities met zich meebrengt, creëert het ook de nodige uitdagingen. Want hoe bepaal je welke thema’s in jouw gemeente centraal moeten staan? Hoe betrek je lokale partijen? En hoe creëer je draagvlak onder de inwoners? Mede door deze uitdagingen hebben lang niet alle gemeenten een Preventieakkoord, terwijl dit een gigantische stap zou zijn richting een gezonder en vitaler Nederland.  Het treft ons immers allemaal.

Om inzicht te krijgen in waar gemeenten op dit moment staan met het Lokaal Preventieakkoord en tegen welke obstakels zij aanlopen, hebben wij vanuit Schuttelaar & Partners een enquête opgesteld met gerichte vragen. Met de resultaten van deze enquête willen we bovendien wat extra verdieping en een actuele update bieden aan de voortgangsrapportage van het RIVM over de in 2020 gesloten preventieakkoorden. We hebben de vragenlijst inmiddels uitgestuurd naar 6 provincies: Zuid-Holland, Zeeland, Groningen, Noord-Brabant, Utrecht en Gelderland. Van deze 6 provincies hebben wij reacties ontvangen van 32 gemeenten. Tijd voor een tussentijdse analyse dus: we delen graag onze belangrijkste lessen.

Waar staan de gemeenten?

Allereerst hebben we in kaart gebracht welke stappen gemeenten al hebben genomen voor het ontwikkelen en/of uitvoeren van een Lokaal Preventieakkoord. Uit de resultaten blijkt dat de meeste gemeenten al veel stappen hebben gezet, en zich nu midden in het proces bevinden (Figuur 1). Dit is absoluut een positief resultaat: een goed begin is immers het halve werk. De finalisatie van het akkoord lijkt echter voor veel gemeenten nog ver weg. Bij de meeste deelnemende gemeenten kunnen er nog stappen worden gezet in de vormgeving van het akkoord, het creëren van draagvlak en communiceren naar doelgroepen en evalueren en monitoren van de afspraken.

Figuur 1: Stappen die gemeenten hebben ondernomen voor het LPA
 

Welke barrières moeten worden overwonnen?

Het ontwikkelen en uitvoeren van gemeentelijk beleid gaat vaak niet zonder slag of stoot. Zo blijkt ook voor het Preventieakkoord: tweederde van de ondervraagde gemeenten ervaart hierbij barrières. Deze verschillen per gemeente, zoals te zien is in Figuur 2. Wat echter duidelijk naar voren komt, is dat ‘’de doelgroepen’’ de grootste uitdaging vormen: veel gemeenten hebben moeite met het betrekken van en draagvlak creëren bij de lokale doelgroepen van het preventieakkoord. Daarnaast is het samenkomen met stakeholders een belangrijke barrière – hierbij gaf een aantal gemeenten aan dat de coronamaatregelen dit extra hebben bemoeilijkt. Andere obstakels die uit de enquête naar voren komen zijn het evalueren en monitoren van het akkoord, afspraken maken en realiseren, vormgeving en ondertekening van het document, en het betrekken van lokale partijen bij de ontwikkeling en daadwerkelijke uitvoering ervan. 

Figuur 2: Barrières die gemeenten ervaren voor het LPA
 

Alle zeilen bijzetten

Uit onze enquête blijkt dat hoewel de meeste gemeenten al veel stappen hebben genomen voor de realisatie van een Lokaal Preventieakkoord, er toch een aantal barrières is waar meerdere gemeenten tegenaan lopen. Het betrekken van de lokale doelgroepen en draagvlak creëren in de omgeving lijkt hier de grootste uitdaging te zijn. Tegelijkertijd zijn dit twee van de belangrijkste voorwaarden om het Lokaal Preventieakkoord te laten slagen en de missie van een gezondere, vitalere gemeente waar te maken. Hoog tijd dus om alle zeilen bij te zetten.  

Ondersteuning nodig?

Een aantal gemeentes heeft aangegeven ondersteuning bij het ontwikkelen en/of uitvoeren van het Lokaal Preventieakkoord op prijs te stellen. Dat doen wij natuurlijk graag! Bent u werkzaam bij een gemeente en herkent u zich hierin? Neem dan gerust contact met ons op. Onderaan dit artikel vindt u onze contactgegevens.


Meer weten?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Iris Gombert