Contact

Zeestraat 84
2518 AD Den Haag

Andere vestigingen ›

De overheid in spagaat, dat zie je ook op Prinsjesdag

Op papier zijn de cijfers zijn rooskleurig: de economie draait goed, de werkeloosheid is laag, de staatskas is gevuld en zelfs de klimaatdoelen worden gehaald.

Echter, in de realiteit mort het volk. Hoge energieprijzen brengen onder andere huizenbezitters, fervente automobilisten en het MKB serieus in de problemen (de klassieke VVD achterban). Boeren (de klassieke CDA en CU achterban) zijn boos en verwachten van de overheid perspectief. Scholing, milieu en democratie gaan allen achteruit op internationale ranglijsten (de D66 onderwerpen).

De koning verwoorde dat in de troonreden als: “leven in tijden van tegenstrijdigheden en grote onzekerheid”.

In maart 2023 zijn er bovendien ook Provinciale Staten en Eerste Kamer Verkiezingen. Als de regering een meerderheid in de Eerste Kamer verliest wordt regeren erg moeilijk.  Er moet dus iets gebeuren om het tij te keren. De plannen van de regeringen laten dat ook duidelijk zien.

Het tempo van transitie

Maatschappelijk vernieuwingen gaan niet van de ene dag op de andere. De koning geeft in de troonrede herhaaldelijk aan dat vernieuwingen op het gebied van klimaat, stikstof, arbeidsmarkt en energie stapsgewijs moeten en in goede samenwerking met iedereen die op een positieve manier wil bijdragen aan transitie. Dit is al meer dan 25 jaar lang de werkwijze van Schuttelaar & Partners. Wat daar wel bij hoort, en wat niet in de troonrede stond, is dat de stapsgewijze aanpak wel steeds moet versnellen.

Perspectief voor boeren

Gedurende Prinsjesdag waren er wederom veel demonstranten op de been. Dit heeft alles te maken met het stikstofprobleem dat op dit moment het land verdeeld. In de troonrede wordt dan ook benadrukt dat het kabinet alles doet om een breed draagvlak voor haar aanpak te bereiken. De koning geeft aan dat er, per gebied, voldoende tijd genomen wordt om tot een gezamenlijke aanpak te komen. Desondanks wordt er wederom gesproken over de halvering van de stikstofuitstoot en de noodzaak tot een omslag naar kringlooplandbouw.  Kringlooplandbouw moet de boeren helpen om een omslag te maken naar duurzaam geproduceerd voedsel en een goed verdienvermogen bieden aan boeren.

Provincies stellen met alle lokale belanghebbenden integrale gebiedsprogramma’s op, die uiterlijk 1 juli 2023 klaar zijn. Voor de uitvoering van goedgekeurde gebiedsplannen kunnen provincies vanaf 2024 financiële middelen toegekend krijgen uit het Transitiefonds. In aanvulling op bestaande middelen gaat het hierbij om 24,3 miljard euro tot en met 2035 voor de aanpak van stikstof, water en klimaat in het landelijk gebied.

Voor de transitie in de landbouw is het nodig dat alle schakels in de keten hun verantwoordelijkheid nemen en bijdragen. LNV maakt met banken, toeleveranciers, de verwerkende industrie en de retail afspraken over het versterken van de positie van de boer in de keten. Mocht in februari 2023 blijken dat acties in de praktijk onvoldoende opleveren, dan zal LNV komen met bindende juridische maatregelen en wettelijke verplichtingen voor de sector.

Gezond leven

In eerdere jaren is het onderwerp preventie steeds belangrijker geworden. Dit jaar iets minder prominent, maar desondanks wordt het Preventieakkoord expliciet benoemd in de Troonrede. Ook het voornemen om een gezonde leefstijl te stimuleren, met in het achterhoofd de voortdurende coronapandemie, komt terug. De inzet op gezonde leefstijl, gezonde voeding en een gezond gewicht krijgt ook in 2023 extra aandacht via het Nationaal Preventieakkoord, hier is 28,9 miljoen voor begroot. Opvallend is er over een eventueel 0% BTW tarief op groenten en fruit nog niks gezegd in de troonrede of miljoenennota.

Klimaat

Vorig jaar was er in de troonrede veel meer aandacht voor klimaatverandering. Dit jaar wordt wederom de urgentie van de energietransitie kenbaar gemaakt. Met op de achtergrond de oorlog in Oekraïne is het doel om als Nederland voor het einde van 2022 onafhankelijk te zijn van Russisch gas. Ook wordt het doel van 60 procent minder CO20 uitstoot in 2030 herhaalt met daarbij een inzet op meer windenergie, groene waterstof en een nieuwe rol voor kernenergie. De overheid gaat investeren in duurzame productie verder stimuleren. Het budget voor de energie Investering Aftrek (EIA) wordt in 2023 verhoogd, en het budget voor de Milieu Investering Aftrek  (MIA) volgt in 2025. Verder geeft het kabinet de transitie naar een circulaire economie vorm. Er komt een Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030 om circulaire economie verder te bevorderen door middel van normering, beprijzing en stimulering.

Uit deze Prinsjesdag blijkt duidelijk de noodzaak van de regering om de crisissen waar Nederland mee kampt te lijf te gaan. Zo komt er op verschillende thema's geld bij en worden er oplossingen geboden. Denk aan het Transitiefonds in de landbouw, het Preventieakkoord en een verhoging van het budget van EIA. Aan de andere kant neemt het kabinet ook de tijd, in de woorden van de koning “stapje voor stapje”, de vraag is of al deze kleine stapjes op tijd tot verandering leiden.

Door Casper Zulim de Swarte en Jesse Markus


Meer weten?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jesse Markus